ວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ກະລຸນາອ່ານ: ການເປີດຮັບບົດຄວາມຕີພີມວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດ ວັນທີແຈ້ງການ: 2023-11-25 ວາລະສານວິທະຍາສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ ຂໍແຈ້ງໃຫ້ບັນດາທ່ານຮັບຊາບກ່ຽວກັບການສົ່ງບົດຄວາມຕີພີມ ວ່າ: 1. ກ່ອນການສົ່ງບົດຄວາມຕີພີມວາລະສານ ທ່ານຕ້ອງເອກະສານປະກອບ ດັ່ງນີ້: 1.1 ໃບຢັ້ງຢືນຜ່ານຈັນຍະບັນການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ ແລະ ການເຜີຍແຜ່ 1.2 ໃບປະເມີນຈັນຍະບັນ ແລະ ຈັນຍະທໍາການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດ 1.3 ຂຽນບົດຄວາມຕາມແບບ Form1 ແລະ ແບບ Form2 2. ກ່ອນຂຶ້ນທຸກທ່ານຕ້ອງ register ເຂົ້າໃນລະບົບວາລະສານ ssj.sjnl.la (Make a new submission or view your pending submissions.) 3. ໃນການສົ່ງບົດຄວາມລົງຕີພີມໃນວາລະສານຄະນະວິທະຍາສາດສັງຄົມ ມຊ ແມ່ນໃຫ້ດໍາເນີນການສົ່ງເຂົ້າໃນລະບົບເວັບໄຊ ວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ ຫຼື ssj.sjnl.la ເທົ່ານັ້ນ, ທາງເຮົາຈະບໍ່ມີການຮັບບົດຄວາມວາລະສານຂອງທ່ານຜ່ານຊ່ອງທາງອື່ນໂດຍເດັດຂາດ. 4. ການສົ່ງບົດຄວາມເຂົ້າສູ່ລະບົບ ຂໍໃຫ້ບັນດາທ່ານສຶກສາຢ່າງລະອຽດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຮູບແບບ ຫຼື Format ຂອງບົດຄວາມ, ໄລຍະເວລາ ເນື່ອງຈາກ ຖ້າບໍ່ເປັນໄປຕາມກໍານົດ ພວກເຮົາຖືວ່າທ່ານຈະຖືກປະຕິເສດ ໂດຍບໍ່ມີເງື່ອນໄຂ. 5. ການຕີພີມບົດຄວາມຈະມີ 1 ສະບັບຕໍ່ປີ ໂດຍແບ່ງເປັນ 2 ຊຸດຕໍ່ປີຄື ຊຸດທີ 1 ເດືອນ ມັງກອນ ຫາ ມິຖຸນາ, ຊຸດທີ 2 ເດືອນ ກໍລະກົດ ຫາ ທັນວາ. 6. ການສົ່ງບົດຄວາມຈະໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາຕີພີມ ໂດຍຜ່ານຄະນະກໍາມະການ 3 ທ່ານ ແລະ ຈະໃຊ້ເວລາ 6-12 ເດືອນ. ດັ່ງນັ້ນ, ທ່ານໃດມີປະສົງຈະຕີພີມບົດຄວາມ ຂໍໃຫ້ທຸກທ່ານພິຈາລະນາຕາມວັນ ແລະ ເວລາ ເພື່ອໃຫ້ທັນການດ້ວຍ. 7. ຂໍໃຫ້ທຸກທ່ານ ໃຊ້ສະຕິສູງໃນການອ່ານຂໍ້ລະບຽບຕ່າງໆ ໃນລະບົບວາລະສານ ວິທະຍາສາດສັງຄົມ ເພື່ອໃຫ້ບົດຄວາມຂອງທາ່ນມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ ແລະ ຜ່ານຂະບວນການໄດ້ດີ ( ທ່ານສາມາດໂຫລດໃນລິງຮູບແບບການຂຽນບົດຄວາມຢູ່ເມນູການສົ່ງບົດຄວາມໄດ້) 8. ທາງວາລະສານຈະບໍ່ຮັບຜິດຊອບ ທຸກການກະທໍາທີ່ບໍ່ຜ່ານລະບົບ ແລະ ການກະທໍາທີ່ບໍ່ຜ່ານຊ່ອງທາງທີ່ຖືກຕ້ອງ 9. ຖ້າທ່ານຫາກນໍາໃຊ້ຊ່ອງທາງອື່ນໆ ທີ່ບໍ່ຢູ່ໃນເວັບໄຊນີ້ ຖືວ່າເປັນການກະທໍາຜິດກົດລະບຽບວາລະສານ ແລະ ທາງວາລະສານຈະບໍ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບໃດໆຕໍ່ການກະທໍາຂອງທ່ານ ຫຼື ນັກຄົ້ນຄວ້າ. 10. ແຈ້ງການສະບັບນີ້ຈະມີການປ່ຽນແປງພາຍໃນປີ 2030 ເທົ່ານັ້ນ 25/11/2023. ຂໍຂອບໃຈ ຂອບເຂດ ແລະ ນະໂຍບາຍ: ວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມແມ່ນວາລະສານແບບເປີດ ໂດຍໄດ້ຮັບການທົບທວນໂດຍຜູ້ຊ່ຽວຊານ, ທີ່ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສົ່ງເສີມການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ຄວາມຮູ້ໃນທົ່ວສາຂາວິທະຍາສາດສັງຄົມທີ່ຫຼາກຫຼາຍ. ວາລະສານຈັດພິມສອງຄັ້ງຕໍ່ປີ ໂດຍ ສູນສົ່ງເສີມວາລະສານວິທະຍາສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດລາວ, ວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມໄດ້ກວມເອົາບັນດາສາຂາວິຊາຕ່າງໆເຊັ່ນ: ສັງຄົມວິທະຍາ, ມະນຸດວິທະຍາ, ເສດຖະສາດ, ວິທະຍາສາດການເມືອງ, ການສຶກສາ ແລະ ວັດທະນະທຳ. ພາລະກິດ​ຂອງ​ວາລະສານ ​ແມ່ນ​ປະກອບສ່ວນ​ ສົ່ງເສີມ​ຄວາມ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ກ່ຽວ​ກັບ​ບັນຫາ​ສັງຄົມ, ຊຸກຍູ້​ການ​ແລກປ່ຽນມູມມອງໃນການ​ແກ້​ໄຂ​ບັນດາ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ​ຢູ່​ທ້ອງ​ຖິ່ນ, ພາກ​ພື້ນ ​ແລະ ​ໃນ​ທົ່ວ​ໂລກ ຈາກນັກວິຊາການ, ນັກຄົ້ນຄວ້າ, ແລະນັກປະຕິບັດເພື່ອຄວາມກ້າວຫນ້າຂອງການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດສັງຄົມ ສະໜອງຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການສ້າງນະໂຍບາຍ, ສະຫນັບສະຫນູນການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ແລະເສີມຂະຫຍາຍສະຫວັດດີການສັງຄົມ. ຂໍ້ມູນວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ: ISSN: 2664-6331 | E-ISSN: 3104-8536 ໄລຍະເວລາ: ການເປີດຮັບບົດຄວາມ: 1. ສະບັບທີ 1, ຊຸດທີ 1 ແມ່ນ ເດືອນມັງກອນ ຫາ ມິຖຸນາ 2. ສະບັບທີ 1, ຊຸດ 2 ແມ່ນ ເດືອນກໍລະກົດ ຫາ ທັນວາ
ການໝູນໃຊ້ແນວຄິດເສດຖະກິດໃນນິພົນ ໄກສອນ ພົມວິຫານເຂົ້າໃນການຮຽນ-ການສອນ ຢູ່ສະຖາບັນການເມືອງ ແລະ ການປົກຄອງແຫ່ງຊາດ
ບົດຄົ້ນຄວ້ານີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສັງລວມ ແລະ ວິເຄາະບັນ ດາເນື້ອໃນພື້ນຖານທິດສະດີແນວຄິດເສດຖະກິດຂອງ ປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ທີ່ປາກົດໃນນິພົນເລືອກເຟັ້ນ ເຫຼັ້ມ 1 ຫາ 4 ເພື່ອຫັນເປັນເນື້ອໃນການຮຽນ-ການສອນທີ່ມີປະສິດທິພາບຢູ່ສະຖາບັນການເມືອງ ແລະ ການປົກຄອງແຫ່ງຊາດ (ສມປຊ). ເນື້ອໃນສຸມໃສ່ການວິເຄາະນະໂຍບາຍໂຄງປະກອບເສດຖະກິດໃນໄລຍະຂ້າມຜ່ານກ້າວຂຶ້ນສັງຄົມນິຍົມ, ບັນດາພາກສ່ວນເສດຖະກິດ ແລະ ຈິນຕະນາການກ່ຽວກັບການຄຸ້ມຄອງເສດຖະ ກິດມະຫາພາກ-ຈຸລະພາກ ຜ່ານຂະແໜງການກະສິກໍາ, ອຸດສາ ຫະກໍາ ແລະ ການບໍລິການ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ສມປຊ ໄດ້ໝູນໃຊ້ແນວຄິດໄກສອນ ພົມວິຫານ ເຂົ້າໃນຫຼັກສູດປະລິນຍາໂທ ແລະ ລະບົບບໍາລຸງຢ່າງເປັນລະບົບ, ໂດຍກໍານົດໃຫ້ການໝູນໃຊ້ແນວຄິດນີ້ເປັນພາກບັງຄັບໃນການຂຽນວິທະຍານິພົນ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍດ້ານຮູບແບບການສິດສອນທີ່ຍັງເນັ້ນການບັນຍາຍຝ່າຍດຽວ ແລະ ຄວາມແຕກໂຕນຂອງລະດັບຄວາມຮູ້ພື້ນຖານຂອງນັກສຶກສາ. ບົດຄວາມນີ້ສະເໜີໃຫ້ມີການພັດທະນາຄູ-ອາຈານໃຫ້ກາຍເປັນນັກວິໄຈມືອາຊີບ ແລະ ປັບປຸງຮູບແບບການສອນໃຫ້ທັນສະໄໝ ເພື່ອຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງຂອງເສດຖະກິດໂລກໃນຍຸກດິຈິຕອນ.
ແນວຄິດເສດຖະກິດ; ໄກສອນ ພົມວິຫານ; ການຮຽນ-ການສອນ; ສມປຊ; ໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ.
Copyright (c) 2026 ວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ການສົ່ງເສີມ STEM ສຶກສາ ເຂົ້າໃນການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ສໍາລັບຄູຄະນະສຶກສາສາດ ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ
ບົດຄັດຫຍໍ້ ການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ມີຈຸດປະສົງຄື 1) ເພື່ອສຶກສະພາບປະຈຸບັນ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການ ກ່ຽວກັບການຈັດການຮຽນ-ການສອນ STEM ສຶກສາ ຂອງຄູສອນຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ. 2) ເພື່ອສຶກສາຄວາມຕ້ອງການຈໍາເປັນ ໃນການພັດທະນາການຈັດການຮຽນ-ການສອນ STEM ສຶກສາ ຂອງຄູຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະ ຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ ແລະ 3) ເພື່ອສຶກສາແນວທາງສົ່ງເສີມການຈັດການຮຽນ-ການສອນ STEM ສຶກສາ ຂອງຄູສອນຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ. ກຸ່ມເປົ້າໝາຍທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າແມ່ນຄູສອນຈຳນວນ 110 ທ່ານ, ຜູ້ບໍລິຫານ ແລະ ຫົວໜ້າພະແນກວິຊາການຈຳນວນ 6 ທ່ານ ຈາກຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ. ເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ໃນການເກັບຂໍ້ມູນຄັ້ງນີ້ປະກອບມີ ແບບສອບຖາມກ່ຽວກັບສະພາບ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຕ້ອງການ ກ່ຽວກັບການຈັດການຮຽນ-ການສອນ STEM ສຶກສາ ສຳລັບຄູສອນ ແລະ ແບບສໍາພາດຜູ້ບໍລິຫານ ແລະ ຫົວໜ້າພະແນກວິຊາການ. ສະຖິຕິທີ່ໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນໄດ້ແກ່ ຄ່າສ່ວນຮ້ອຍ, ຄ່າສະເລ່ຍ, ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ, ຄ່າດັດສະນີຄວາມສຳຄັນຂອງລຳດັບຄວາມຕ້ອງການຈຳເປັນ (PNI Modified) ແລະ ການວິເຄາະຂໍ້ມູນຄຸນນະພາບແມ່ນນໍາໃຊ້ການວິເຄາະດ້ວຍເນື້ອໃນ (Content Analysis). ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ: ສະພາບການຈັດການຮຽນການສອນຂອງຄູສອນຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ ຕາມແນວຄິດ STEM ສຶກສາ ໂດຍລວມມີສະພາບຢູ່ໃນລະດັບປານກາງແລະ ມີຄວາມຕ້ອງການຈັດການຮຽນການສອນຕາມແນວຄິດ STEM ສຶກສາ ຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ. ການຈັດລຽງລໍາດັບຄວາມຕ້ອງການຈໍາເປັນ ໃນການຈັດການຮຽນຮູ້ STEM ສຶກສາຂອງຄູສອນຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະ ຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ ເຫັນວ່າດ້ານທີ່ມີຄວາມຕ້ອງການຈຳເປັນສູງສຸດແມ່ນ ດ້ານຫຼັກສູດ STEM ສຶກສາ, ຮອງລົງມາແມ່ນ ດ້ານເປົ້າໝາຍການສອນ STEM ສຶກສາ, ດ້ານຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບວິທີການສອນ, ດ້ານຄວາມເຂົ້າໃຈຕໍ່ນັກຮຽນ ແລະ ດ້ານທີມີຄວາມຕ້ອງການຈຳເປັນໜ້ອຍທີ່ສຸດແມ່ນ ດ້ານການປະເມີນຜົນການຮຽນຮູ້. ແນວທາງໃນການສົ່ງເສີມການຈັດການຮຽນ-ການສອນ STEM ສຶກສາຂອງຄູສອນຄະນະສຶກສາສາດ, ມະຫາວິທະຍາໄລໃນ ສປປ ລາວ ຄວນດຳເນີນໄປພ້ອມກັນທັງ 5 ດ້ານ ໂດຍເນັ້ນການຝຶກອົບຮົມຄູໃນທຸກດ້ານ, ປັບປຸງຫຼັກສູດໃຫ້ເນັ້ນການປະຕິບັດຕົວຈິງ, ສ້າງຄວາມເຂົ້າໃຈໃນການອອກແບບກິດຈະກຳທີ່ເຊື່ອມໂຍງທຸກສາຂາວິຊາ, ແລະ ພັດທະນາເຄື່ອງມືການປະເມີນຜົນທີ່ເໝາະສົມ. ຄໍາສໍາຄັນ: STEM ສຶກສາ, ການສົ່ງເສີມ, ການຈັດການຮຽນ-ການສອນ, ຄູສອນຄະນະສຶກສາສາດ ມະຫາວິທະຍາ ໄລ ສປປ ລາວ
STEM Education, Promoting, Instruction, Faculty of Education Teachers, University in Lao
ປັດໄຈທີ່ມີຜົນຕໍ່ການເລືອກເຂົ້າຮຽນ ຄະນະບໍລິຫານທຸລະກິດ ມະຫາວິທະຍາໄລສະຫວັນນະເຂດ
ປັດໄຈທີ່ມີຜົນຕໍ່ການເລືອກເຂົ້າຮຽນ ຄະນະບໍລິຫານທຸລະກິດ ມະຫາວິທະຍາໄລສະຫວັນນະເຂດ ເຊິ່ງມີຈຸດປະສົງໃນການສຶກສາຄື: ສຶກສາລະດັບການເລືອກຮຽນ ແລະ ປັດໄຈທີ່ມີຜົນຕໍ່ການເລືອກເຂົ້າຮຽນ, ມີກຸ່ມເປົ້ໝາຍແມ່ນເລືອກເອົານັກຮຽນມັດທະຍົມຕອນປາຍ ມ 7, ກຸ່ມຕົວຢ່າງທີ່ໃຊ້ໃນການສຶກສາ ຈໍານວນ 730 ຄົນ ໃຊ້ແບບສອບຖາມເປັນເຄື່ອງມືເກັບກໍາຂໍ້ມູນ, ເປັນການສຶກສາແບບປະລິມານ, ນໍາໃຊ້ສະຖິຕິເຂົ້າການວິເຄາະຄື: ຄ່າສະເລ່ຍ, ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ ແລະ ໃຊ້ແບບຈຳລອງ Logistic Regression Analysis. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ນັກຮຽນຊັ້ນມັດທະຍົມຕອນປາຍ ມໍ 7 ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນເພດຍິງ ຈໍານວນ 465 ຄົນ ກວມເອົາ 63.70%, ຊົນເຜົ່າລາວ ຈໍານວນ 598 ຄົນ ກວມເອົາ 81.92%, ອາໄສຢູ່ນະຄອນໄກສອນພົມວິຫານ ຈໍານວນ 636 ຄົນ ກວມເອົາ 87.12%, ຈໍານວນສະມາຊິກໃນຄົວເຮືອນ 4 ຄົນ ມີຈໍານວນ 234 ຄົວເຮືອນ ກວມເອົາ 32.05%, ດ້ານອາຊີບຂອງພໍ່ນັກຮຽນ ເປັນກໍາມະກອນ ຈໍານວນ 242 ຄົນ ກວມເອົາ 34.72%, ດ້ານອາຊີບຂອງແມ່ນັກຮຽນ ເປັນຄ້າຂາຍ ຈໍານວນ 292 ຄົນ ກວມເອົາ 40.33%, ນັກຮຽນຊັ້ນ ມໍ 7 ທີ່ເລືອກຈະເຂົ້າຮຽນຕໍ່ ມະຫາວິທະຍາໄລສະຫວັນນະເຂດ ຈໍານວນ 553 ຄົນ ກວມເອົາ 75.75%, ນັກຮຽນຊັ້ນມໍ 7 ທີ່ເລືອກຈະເຂົ້າຮຽນຕໍ່ ຄະນະບໍລິຫານທຸລະກິດ ຈໍານວນ 426 ຄົນ ກວມເອົາ 77.31%, ຜົນການວິເຄາະກ່ຽວກັບລະດັບການເລືອກຮຽນ ພົບວ່າດ້ານພາບພົດຂອງສະຖາບັນທີ່ນັກຮຽນເລືອກເຂົ້າຮຽນຂອງ ຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ ມີຄ່າສະເລ່ຍ 3.82 ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ 0.61, ຮອງລົງມາແມ່ນ ດ້ານຖານະທາງສັງຄົມຂອງ ຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ ມີຄ່າສະເລ່ຍ 3.76 ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ 0.54 ສໍາລັບປັດໄຈທີ່ມີຜົນຕໍ່ການເລືອກເຂົ້າຮຽນແມ່ນດ້ານຊົນເຜົ່າຂອງນັກຮຽນ, ດ້ານທີ່ຢູ່ອາໃສ, ດ້ານອາຊີບຂອງແມ່ ແລະ ດ້ານຊື່ສຽງຂອງສະຖາບັນ ດ້ວຍລະດັບຄວາມສໍາຄັນທາງດ້ານສະຖິຕິ 1%. ສະເໜີພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໄດ້ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນດ້ານຊົນເຜົ່າ, ທີ່ຢູ່ອາໄສ, ຂະ ໜາດຄົວເຮືອນ ແລະ ອາຊີບຂອງແມ່ເປັນສໍາຄັນເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ເຂົ້າເຖິງການສຶກສາຊັ້ນສູງ. ຄໍາສັບສໍາຄັນ: ນັກຮຽນ, ຄະນະບໍລິຫານທຸລະກິດ, ການເລືອກເຂົ້າຮຽນ.
ຄະນະບໍລິຫານທຸລະກິດ
ການເລືອກເຂົ້າຮຽນ
ການພັດທະນາພະລັງງານໄຟຟ້າໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງໃນ ສປປ ລາວ: ກໍລະນີສຶກສາການຫັນປ່ຽນສູ່ພະລັງງານສະອາດ
ບົດຄົ້ນຄວ້ານີ້ມີຈຸດປະສົງຫຼັກເພື່ອສຶກສາ ແລະ ວິເຄາະແນວທາງການພັດທະນາພະລັງງານໄຟຟ້າໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍມຸ່ງເນັ້ນໃສ່ການຫັນປ່ຽນຈາກການເພິ່ງພາພະລັງງານນ້ຳພຽງຢ່າງດຽວ ໄປສູ່ການສ້າງໂຄງສ້າງພະລັງງານແບບປະສົມປະສານ (Energy Mix). ການສຶກສາໄດ້ລົງເລິກເຖິງທ່າແຮງ ແລະ ກົນໄກການເຊື່ອມໂຍງພະລັງງານນ້ຳ ເຂົ້າກັບພະລັງງານທົດແທນອື່ນໆ ທີ່ມີຄວາມຜັນຜວນ ແຕ່ເປັນມິດຕໍ່ສິ່ງແວດລ້ອມ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ພະລັງງານແສງອາທິດ ແລະ ພະລັງງານລົມ. ໂດຍນຳໃຊ້ວິທີການວິໄຈແບບຄຸນນະພາບ ຜ່ານການຮວບຮວມຂໍ້ມູນດ້ານເຕັກນິກ ແລະ ນະໂຍບາຍໃນປະຈຸບັນ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ: 1) ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີທີ່ທັນສະໄໝ ເຊັ່ນ: ລະບົບໂຄງຂ່າຍໄຟຟ້າອັດສະລິຍະ (Smart Grid) ແລະ ລະບົບກັກເກັບພະລັງງານດ້ວຍໝໍ້ໄຟ (BESS) ແມ່ນມີຄວາມຈຳເປັນຢ່າງຍິ່ງເພື່ອຮັກສາສະຖຽນລະພາບຂອງລະບົບໄຟຟ້າ; 2) ການປັບປຸງນະໂຍບາຍການຄຸ້ມຄອງພະລັງ ງານ ແລະ ການສ້າງນິຕິກຳທີ່ເອື້ອອໍານວຍຕໍ່ການລົງທຶນຈາກພາກເອກະຊົນ ແມ່ນປັດໄຈຕັດສິນໃນການສ້າງຄວາມໝັ້ນຄົງທາງດ້ານພະລັງງານໃນໄລຍະຍາວ. ນອກຈາກນີ້, ການຫັນປ່ຽນດັ່ງກ່າວຍັງຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຕໍ່ລະບົບນິເວດວິທະຍາ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ພັນທະສາກົນວ່າດ້ວຍການ ປ່ຽນແປງສະພາບພູມອາກາດ, ເຊິ່ງຈະເປັນພື້ນຖານທີ່ໝັ້ນຄົງໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແບບສີຂຽວ ແລະ ຍືນຍົງ. Abstract This research primarily aims to investigate and analyze sustainable electricity development pathways in the Lao PDR, with a focus on transitioning from a single-source hydropower dependency to a diversified energy mix. The study explores the potential and mechanisms for integrating hydropower with variable yet eco-friendly renewable energy sources, specifically solar and wind power. Utilizing a qualitative research methodology, the study synthesizes current technical data and policy frameworks. The findings indicate that: 1) The adoption of advanced technologies, such as Smart Grid systems and Battery Energy Storage Systems (BESS), is crucial for maintaining power grid stability; 2) Enhancing energy management policies and establishing regulatory frameworks that encourage private sector investment are decisive factors for long-term energy security. Furthermore, this transition significantly mitigates ecological impacts and aligns with international climate change commitments. These strategic shifts provide a robust foundation for green and sustainable socio-economic development, ensuring both environmental integrity and energy resilience.
Sustainable Energy, Renewable Energy, Energy Mix, Energy Security, Lao PDR
ພະລັງງານຍືນຍົງ, ພະລັງງານທົດແທນ, ການປະສົມປະສານພະລັງງານ, ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງພະລັງ ງານ, ສປປ ລາວ
Copyright (c) 2025 ວາລະສານວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ການພັດທະນາລັດວິສາຫະກິດໃນສປປ ລາວ ໃຫ້ເຂັ້ມແຂງ ແລະ ຍືນຍົງ: ແນວທາງການປະຕິຮູບ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານທີ່ດີ
ບົດຄວາມນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາ ແລະ ວິເຄາະແນວທາງການພັດທະນາລັດວິສາຫະກິດ (ລວສ) ໃນ ສປປ ລາວ ໃຫ້ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ, ມີພາລະບົດບາດເປັນເຈົ້າພາບໃນແຂ່ງຂັນໄດ້ໃນຕະຫຼາດ. ການສຶກສານຳໃຊ້ວິທີການຄົ້ນຄວ້າແບບຄຸນນະພາບ ໂດຍການຮວບຮວມຂໍ້ມູນຈາກເອກະສານທາງການ, ບົດລາຍງານການເງິນ ແລະ ນະໂຍບາຍການປະຕິຮູບຂອງລັດຖະບານ. ຜ່ານການວິເຄາະພົບວ່າ ລັດວິສາຫະກິດໃນປັດຈຸບັນຍັງປະເຊີນກັບສິ່ງທ້າທາຍດ້ານໂຄງສ້າງການບໍລິຫານທີ່ຊ້ຳຊ້ອນ, ພາລະໜີ້ສິນສະສົມ ແລະ ການຂາດຄວາມສາມາດເປັນເຈົ້າການໃນການບໍລິຫານທຸລະກິດ. ຜົນການສຶກສາສະເໜີວ່າ ກຸນແຈສຳຄັນ ປະກອບມີ 3 ດ້ານຫຼັກ: (1) ການປະຕິຮູບໂຄງສ້າງການຈັດ ຕັ້ງໃຫ້ກາຍເປັນລະດັບມືອາຊີບ ແລະ ແຍກການຄຸ້ມຄອງມະຫາພາກກັບການບໍລິຫານທຸລະກິດບໍ່ທັນຂາດໂຕ. (2) ການຫັນເປັນທັນສະໄໝດ້ວຍການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີດິຈິຕອນຄູ້ມຄອງບັນຊີ ແລະ ການກວດສອບຍັງບໍ່ເປັນລະບົບ ແລະ (3) ການນຳໃຊ້ຫຼັກການບໍລິຫານທີ່ເປັນປັດໄຈສຳຄັນຍັງງ່າຍດາຍ. ບົດຄວາມນີ້ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ການປະຕິຮູບຢ່າງຈິງຈັງຈະຊ່ວຍໃຫ້ ລວສ ຫັນປ່ຽນເປັນຫົວໜ່ວຍທຸລະກິດທີ່ສ້າງກຳໄລ ແລະ ເປັນເສົາຄ້ຳດ້ານເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ.
ລັດວິສາຫະກິດ (ລວສ), ການປະຕິຮູບໂຄງສ້າງ, ການບໍລິຫານ, ປະສິດທິຜົນແມ່ນປັດໃນສຳຄັນຂອງວຽກງານທຸລະກິດ ໃນໄລຍະໃໝ່ ຢູ່ ສປປ ລາວ.
ສຶກສາ ແລະ ພັດທະນາຮູບແບບການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດ (Active Learning) ລະດັບມັດທະຍົມສຶກສາ ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ
ໃນການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້, ຈຸດປະສົງຫຼັກ ແມ່ນເພື່ອ: 1) ພັດທະນາຮູບແບບການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດລະດັບມັດທະຍົມສຶກສາ ໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ; ປຽບທຽບຜົນສໍາເລັດທາງການຮຽນຂອງຜູ້ຮຽນກ່ອນ ແລະ ຫຼັງການຈັດການຮຽນ-ການສອນດ້ວຍຮູບແບບການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດ ແລະ 3) ສຶກສາຄວາມເພີ່ງພໍໃຈຂອງນັກຮຽນລະດັບມັດທະຍົມສຶກສາ ທີ່ມີຕໍ່ການຈັດການຮຽນ-ການສອນດ້ວຍຮູບແບບການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດ. ການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ ແມ່ນການຄົ້ນຄວ້າແບບທົດລອງ ຕາມແບບແຜນການຄົ້ນຄວ້າແບບກຸ່ມດຽວ ມີການສອບເສັງກ່ອນຮຽນ ແລະ ຫຼັງຮຽນ. ກຸ່ມທົດລອງທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າແມ່ນນັກຮຽນຊັ້ນ ມ.7 ສົກຮຽນ 2024-2025 ຈໍານວນ 1 ຫ້ອງ, ມີນັກຮຽນ 24 ຄົນ, ຍິງ 12 ຄົນ. ເຊິ່ງເລືອກມາດ້ວຍວິທີສຸ່ມແບບເຈາະຈົງ. ເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ ປະກອບມີ ບົດສອນວິຊາສຶກສາພົນລະເມືອງ ຈໍານວນ 3 ບົດ, ແຕ່ລະບົດໃຊ້ເວລາສອນ 4 ຊົ່ວໂມງ ລວມທັງໝົດ 12 ຊົ່ວໂມງ, ແບບທົດສອບຍ່ອຍແບບປາລະໄນມີ 3 ຕົວເລືອກໃນຊຸດບົດສອນ ຈໍານວນ 3 ຊຸດ, ແບບທົດສອບວັດຜົນ. ສໍາເລັດທາງການຮຽນແບບປາລະໄນມີ 4 ຕົວເລືອກ ຈໍານວນ 25 ຂໍ້. ນອກຈາກນີ້, ຄະນະຜູ້ຄົ້ນຄວ້າ ຍັງໄດ້ນໍາເອົາແນວຄິດການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດ ເພື່ອທົດລອງສິດສອນກັບນັກຮຽນອີກ 2 ຫ້ອງ ຄື: ນັກຮຽນຫ້ອງ ມ. 4 ແລະ ນັກຮຽນຫ້ອງ ມ. 6 ເພື່ອຮັບຮູ້ຄວາມຄິດເຫັນເພີ່ມເຕີມຈາກຜູ້ຮຽນລະດັບມັດທະຍົມສຶຶກສາໃນຊັ້ນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ: 1) ຮູບແບບການຈັດການຮຽນແບບລົງມືປະຕິບັດ ຕາມຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ຊ່ຽວຊານ ເຫັນວ່າມີຄ່າສະເລ່ຍຄວາມເໝາະສົມທີ່ໃຊ້ໄດ້ໃນທຸກອົງປະກອບ, ລວມທັງຂັ້ນຕອນຂອງການດໍາເນີນຕ່າງໆ, ເຊີ່ງມີຄ່າຄວາມສອດຄ່ອງ (IOC) ຢູ່ລະຫວ່າງ 0.06 – 1.0; ບົດສອນວິຊາສຶກສາພົນລະ ເມືອງ ໂດຍໃຊ້ຮູບແບບການສອນແບບລົງມືປະຕິບັດ ສໍາລັບນັກ ຮຽນລະດັບມັດທະຍົມສຶກສາ ມີຄ່າປະສິດທິພາບ 80.16/83.16 ເຊິ່ງສູງກວ່າເກນທີ່ຕັ້ງໄວ້ຄື 80/80; 2) ປະສິດທິຜົນການຮຽນວິຊາສຶກສາພົນລະເມືອງ ໂດຍໃຊ້ຮູບແບບການສອນແບບລົງມືປະຕິບັດ ມີຄ່າດັດຊະນີປະສິດທິຜົນການຮຽນຮູ້ ໂດຍລວມເທົ່າກັບ 0.662 ໝາຍຄວາມວ່ານັກຮຽນມີຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານການຮຽນ; 3) ນັກຮຽນສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີຄວາມເພີ່ງພໍໃຈຕໍ່ກັບການຈັດການຮຽນ - ການສອນແບບລົງມືປະຕິບັດ ເຊີ່ງສາມາດຄິດໄລ່ຄ່າສະເລ່ຍໂດຍລວມແມ່ນ 4.48 ແລະ ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດເທົ່າກັບ 0.544. ໃນຂະນະທີ່, ຄວາມເພິ່ງພໍໃຈຂອງນັກຮຽນຊັ້ນ ມ.4 ແລະ ມ.6 ຕໍ່ກັບການຈັດການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດ ແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ; ເຊິ່ງເຂົາເຈົ້າມີຄວາມຄິດເຫັນວ່າການຮຽນຮູ້ແບບລົງມືປະຕິບັດ ສະໜັບສະໜູນການຮຽນຂອງເຂົາເຈົ້າ ແລະ ກິດຈະກໍາການຮຽນ-ການສອນ ແບບລົງມືປະຕິບັດ ສ້າງຄວາມໜ້າສົນໃຈ ແລະ ມີບັນຍາກາດໃນການຮຽນ. Abstract The purposes of this research were: 1) to develop an Active Learning model for secondary school students in Vientiane Capital; 2) to compare students' learning achievement before and after implementing the Active Learning model; and 3) to study students' satisfaction regarding the implementation of Active Learning. This study employed an experimental research design, specifically a One-group Pretest-posttest design. The experimental group consisted of one class of 24 Grade 7 (M.7) students (including 12 females) during the 2024-2025 academic year, selected through purposive sampling. The research instruments included: 3 lesson plans for Civic Education (each lasting 4 hours, totaling 12 hours), 3 sets of multiple-choice formative tests (3 options), and a 25-item multiple-choice summative learning achievement test (4 options). Additionally, the research team applied the Active Learning concepts to two additional classes—Grade 4 (M.4) and Grade 6 (M.6)—to gather broader perspectives from students across different secondary levels. Research Findings: Model Validity: Experts agreed that the Active Learning model was highly appropriate across all components and procedural steps, with an Item-Objective Congruence (IOC) range of 0.80 – 1.0. The lesson plans for Civic Education using Active Learning demonstrated an efficiency of 80.16/83.16, which exceeded the established 80/80 criteria. Learning Progress: The effectiveness index for student learning in Civic Education through Active Learning was 0.662, indicating significant academic progress among the students. Student Satisfaction: Most students expressed high satisfaction with the Active Learning management, with an overall mean score of 4.48 and a standard deviation of 0.544. Similarly, students in Grade 4 and Grade 6 reported high levels of satisfaction, noting that the active learning approach supported their learning process, increased engagement, and created a positive learning atmosphere.
ການຈັດການຮຽນ-ການສອນແບບລົງມືປະຕິບັດ, ລະດັບມັດທະຍົມສຶກສາ, ຄວາມເພິ່ງພໍໃຈ
ຜົນກະທົບຂອງປັນຍາປະດິດ (AI) ຕໍ່ກັບວັດທະນະທໍາການເຮັດວຽກຂອງພະນັກງານ-ອາຈານຢູ່ສະຖາບັນການເມືອງ ແລະ ການປົກຄອງແຫ່ງຊາດ
ບົດວິໄຈສະບັບນີ້ມີຈຸດປະສົງສຶກສາກ່ຽວກັບຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ແນວທາງການພັດທະນາວັດທະນະທໍາໃນພາລະກິດປ່ຽນແປງໃໝ່ຂອງພັກ ເພື່ອຕອບສະໜອງກັບການຂະຫຍາຍ ຕົວຂອງຍຸກສະໄໝວິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຊີ ໂດຍສະເພາະແມ່ນການເຂົ້າມາມີບົດບາດຂອງປັນຍາປະດິດ (AI) ຕໍ່ກັບວັດ ທະນະທໍາການເຮັດວຽກ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ການພັດທະນາວັດທະນະທໍາແມ່ນຄວາມຈຳເປັນພາວະວິໄສທີ່ບໍ່ສາມາດຫຼີກລ່ຽງໄດ້ ເພື່ອຍົກລະດັບຄຸນຄ່າທາງດ້ານວັດຖຸ ແລະ ຈິດໃຈຂອງພະນັກງານ-ອາຈານ ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບກົດເກນການຂະ ຫຍາຍຕົວຂອງເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ. ເຖິງວ່າໃນໄລຍະຜ່ານມາຈະຍາດໄດ້ຜົນສຳເລັດອັນພົ້ນເດັ່ນ ໃນການສ້າງຄອບຄົວວັດທະນະທໍາທີ່ກວມເອົາ 78,21% ແລະ ບ້ານວັດທະນະທໍາ 83,88% ໃນທົ່ວປະເທດ , ລວມທັງການປົກປັກຮັກສາມໍລະດົກໂລກ ແລະ ມໍລະດົກແຫ່ງຊາດຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ, ແຕ່ຍັງຄົງມີສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ຂໍ້ຈຳກັດຫຼາຍປະການ. ບັນຫາທີ່ສຳຄັນແມ່ນຖັນແຖວບຸກຄະລາກອນທີ່ມີຄວາມຮູ້ຄວາມສາມາດດ້ານວິຊາການສະເພາະດ້ານຍັງມີຈຳກັດ, ການໝູນໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີເຂົ້າໃນການຄຸ້ມຄອງວັດທະນະທຳຍັງບໍ່ທັນຫຼາກຫຼາຍ , ແລະ ການລົງທຶນງົບປະມານຈາກພາກລັດຍັງບໍ່ທັນຕອບສະໜອງໄດ້ຕາມຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຕົວຈິງ. ບົດວິໄຈໄດ້ສະເໜີແນວທາງແກ້ໄຂໂດຍເນັ້ນໃສ່ການປັບປຸງນິຕິກຳໃຫ້ເປັນລະບົບຄົບຊຸດ , ການ ກໍ່ສ້າງ ແລະ ບຳລຸງບຸກຄະລາກອນໃຫ້ມີຄວາມຮູ້ດ້ານວິຊາການທັນສະໄໝ ແລະ ການຊຸກຍູ້ໃຫ້ວຽກງານວັດທະນະທໍາກາຍເປັນອຸດສາຫະກໍາທີ່ສາມາດສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃນຍຸກດິຈິຕອນ. The Impact of Artificial Intelligence (AI) on the Work Culture of Staff and Faculty at the National Academy of Politics and Public Administration Saikham MOUNMANIVONG National Academy of Politics and Public Administration Email: saikhammounmanivong@gmail.com Abstract This research explores the perception and strategic development of culture within the Party’s renovation process, specifically focusing on adapting to the era of scientific and technological revolution and the impact of Artificial Intelligence (AI) on work culture. The study demonstrates that cultural development is an unavoidable objective necessity to elevate the material and spiritual values of staff and faculty, aligning with the laws of socio-economic growth. While significant achievements have been recorded, such as the establishment of "cultural families" covering 78.21% and "cultural villages" reaching 83.88% nationwide, alongside the effective preservation of National and World Heritage sites, several constraints remain. Key challenges include the limited specialized technical expertise among personnel, the insufficient integration of diverse technologies in cultural management, and inadequate government investment relative to actual developmental needs. The study proposes comprehensive solutions centered on refining legal frameworks, providing advanced professional training for personnel to ensure technological proficiency, and promoting the transformation of culture into a creative industry capable of generating value in the digital age. Keywords: Artificial Intelligence (AI), Work Culture, Staff and Faculty, National Academy of Politics and Public Administration.
ປັນຍາປະດິດ, ວັດທະນະທໍາການເຮັດວຽກ, ພະນັກງານ-ອາຈານ, ສະຖາບັນການເມືອງ ແລະ ການປົກຄອງແຫ່ງຊາດ
ການພັດທະນາດ້ານວັດທະນະທໍາ ຢູ່ ສ ປປ ລາວ
ບົດຄັດຫຍໍ້ ບົດຄວາມນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາ ແລະ ວິເຄາະຂະ ບວນວິວັດແຫ່ງການພັດທະນາວັດທະນະທໍາໃນ ສປປ ລາວ ພາຍໃຕ້ການນໍາພາ-ຊີ້ນໍາຂອງພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ ນັບແຕ່ໄລຍະການເລີ່ມຕົ້ນພາລະກິດປ່ຽນແປງໃໝ່ເປັນຕົ້ນມາ. ການສຶກສາໄດ້ນໍາໃຊ້ວິທີການຄົ້ນຄວ້າແບບຄຸນນະພາບ ໂດຍການຮີບໂຮມ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກເອກະສານທາງການ, ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງພັກ ແລະ ກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ການພັດທະນາວັດທະນະທໍາແມ່ນຄວາມຈໍາເປັນພາວະວິໄສທີ່ຕິດພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບການຂະຫຍາຍຕົວທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ເປັນກໍາລັງດັນໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາຊາດ. ລັດຖະບານໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ສ້າງ ແລະ ປັບປຸງບັນດານິຕິກໍາ, ກົດໝາຍ ແລະ ກົນໄກການຄຸ້ມຄອງວັດ ທະນະທໍາຫຼາຍສະບັບ ເພື່ອປົກປັກຮັກສາ, ບູລະນະ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍມໍລະດົກວັດທະນະທໍາຂອງຊາດໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ. ຜົນສໍາເລັດທີ່ພົ້ນເດັ່ນແມ່ນການສ້າງຄ່ານິຍົມໃຫ້ວັດທະນະທໍາລາວມີລັກສະນະຊາດ, ລັກສະນະມະຫາຊົນ ແລະ ລັກສະນະກ້າວໜ້າ, ພ້ອມທັງສາມາດເຊື່ອມໂຍງກັບວັດທະນະທໍາສາກົນຢ່າງມີການເລືອກ ເຟັ້ນ ເພື່ອປົກປັກຮັກສາເອກະລັກອັນດີງາມຂອງຊາດໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງໃນທ່າມກາງກະແສໂລກາພິວັດ. The Development of Cultural Sectors in Laos Saikham MOUNMANIVONG National Academy of Politics and Public Administration Email: saikhammounmanivong@gmail.com Abstract This article aims to study and analyze the evolution of cultural development in the Lao PDR under the leadership of the Lao People's Revolutionary Party since the inception of the Renovation policy. Utilizing a qualitative research methodology, the study synthesizes and analyzes data from official documents, Party resolutions, and relevant legislation. The findings reveal that cultural development is an objective necessity, intrinsically linked to socio-economic growth and serving as a fundamental driving force for national development. The government has prioritized the establishment and refinement of legal frameworks, laws, and cultural management mechanisms to protect, restore, and promote national heritage sustainably. A significant achievement is the cultivation of Lao culture to be national, popular, and progressive in character. Furthermore, the study highlights the strategic and selective integration of Lao culture into the international arena, ensuring the preservation of the nation's unique identity amidst the challenges of globalization.
ການພັດທະນາວັດທະນະທໍາ, ພາລະກິດປ່ຽນ ແປງໃໝ່, ລັກສະນະຊາດ, ມໍລະດົກວັດທະນະທໍາ, ສປປ ລາວ
ບົດບາດຂອງວັດທະນະທຳຕໍ່ກັບການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງຊາດ
ການສຶກສາຄັ້ງນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອວິເຄາະ ແລະ ສຶກສາບົດບາດຄວາມສຳຄັນຂອງວັດທະນະທຳໃນຖານະເປັນປັດໄຈພື້ນ ຖານ ແລະ ເປັນຮາກຖານທາງສັງຄົມທີ່ຄໍ້າຊູໃຫ້ຊາດຍືນຍົງຄົງຕົວ. ການຄົ້ນຄວ້າໄດ້ລົງເລິກເຖິງຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງວັດທະນະທຳກັບການພັດທະນາແບບຍືນຍົງຂອງຊາດໂດຍເນັ້ນໃສ່ 3 ອົງປະ ກອບຫຼັກຄື: ດ້ານເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຂອງ ສປປ ລາວ ເພື່ອໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສົມດຸນລະຫວ່າງການຂະ ຫຍາຍຕົວທາງດ້ານວັດຖຸ ແລະ ຄວາມກ້າວໜ້າທາງດ້ານຈິດໃຈ, ແມ່ນການຄົ້ນຄວ້າແບບຄຸນນະພາບໂດຍນຳໃຊ້ວິທີການຄົ້ນຄວ້າເອກະສານ (Documentary Research) ເປັນຫຼັກ. ຜູ້ຄົ້ນຄວ້າໄດ້ຮວບຮວມ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນຈາກແຫຼ່ງເອກະສານທາງການຢ່າງກວ້າງຂວາງ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງພັກປະຊາ ຊົນ ປະຕິວັດລາວ ຄັ້ງທີ XI, ລັດຖະທຳມະນູນ, ລັດຖະດຳລັດ ແລະ ນິຕິກຳຕ່າງໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ນອກຈາກນີ້, ຍັງໄດ້ສຶກສາສົນທິສັນ ຍາສາກົນທີ່ ສປປ ລາວ ເປັນພາຄີ ເຊັ່ນ ສົນທິສັນຍາຂອງອົງການ UNESCO. ຂໍ້ມູນສະຖິຕິທີ່ນຳມາວິເຄາະແມ່ນກວມເອົາໄລຍະປີ 2016 ຫາ 2022 ເພື່ອປະເມີນຜົນສຳເລັດຕົວຈິງໃນແຕ່ລະດ້ານ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ວັດທະນະທຳມີບົດບາດສຳຄັນ 4 ດ້ານຫຼັກ ຄື: ບົດບາດສ້າງສັນ, ບົດບາດສຳພັນ, ບົດບາດນຳຄວາມຮູ້ ແລະ ບົດບາດກຳນົດທິດການພັດທະນາ. ວັດທະນະທຳບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນພື້ນຖານດ້ານຈິດໃຈເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນກຳລັງດັນ ແລະ ຈຸດໝາຍຂອງການພັດທະນາ.ໃນດ້ານເສດຖະກິດ ວັດທະນະທຳໄດ້ສ້າງລາຍຮັບໂດຍກົງຜ່ານຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວວັດທະນະທຳ ແລະ ທຳມະຊາດ ເຊິ່ງໃນໄລຍະປີ 2016-2020 ສາມາດສ້າງລາຍຮັບໄດ້ສະເລ່ຍ 673 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດຕໍ່ປີ. ດ້ານສັງຄົມ ຜົນສຳເລັດທີ່ພົ້ນເດັ່ນແມ່ນການສ້າງຄອບຄົວວັດທະນະທຳໄດ້ 970.369 ຄອບຄົວ ແລະ ບ້ານວັດທະນະທຳ 6.548 ບ້ານ ເຊິ່ງເປັນການຍົກລະດັບຊີວິດການເປັນຢູ່ທາງດ້ານຈິດໃຈໃຫ້ດີຂຶ້ນ. ດ້ານສິ່ງແວດລ້ອມ ວັດທະນະທຳການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນໄດ້ຕິດພັນກັບຍຸດທະສາດເຕີບໂຕສີຂຽວ ແລະ ການປົກປັກຮັກສາລະບົບນິເວດ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການສຶກສາຍັງຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ປະກົດການຫຍໍ້ທໍ້ ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ກະແສວັດທະນະທຳຕ່າງຊາດທີ່ບໍ່ສອດຄ່ອງ ລວມເຖິງແບບແຜນການດຳລົງຊີວິດທີ່ຖືເງິນເປັນໃຫຍ່ ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຄົນຮຸ່ນໃໝ່. ສະນັ້ນ, ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ເພີ່ມທະວີການຊີ້ນຳ-ນຳພາຂອງພັກ-ລັດໃນການເລືອກເຟັ້ນອາລິຍະທຳທີ່ກ້າວໜ້າສົມທົບກັບການອະນຸລັກຮັກສາເອກະລັກວັດທະນະທຳຂອງຊາດໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງ.
ວັດທະນະທຳ, ການພັດທະນາແບບຍືນຍົງ, ເອກະ ລັກຂອງຊາດ, ເສດຖະກິດສີຂຽວ
ໝູນໃຊ້ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບລະບອບເສດຖະກິດໃນສະໄໝຂ້າມຜ່ານເຂົ້າໃນການແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທາງດ້ານເສດຖະກິດ ຢູ່ສປປ ລາວ
ການສຶກສາ ການໝູນໃຊ້ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານກ່ຽວກັບລະບອບເສດຖະກິດໃນສະໄໝຂ້າມຜ່ານເຂົ້າໃນການແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທາງດ້ານເສດຖະກິດ ຢູ່ ສປປ ລາວ ໂດຍຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາພື້ນຖານທິດສະດີ ແລະ ໝູນໃຊ້ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ເຂົ້າໃນການວິເຄາະ ແລະ ແກ້ໄຂຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທາງດ້ານເສດຖະກິດ-ການເງິນທີ່ ສປປ ລາວ ກໍາລັງປະເຊີນໃນປັດຈຸບັນ. ວິທີການສຶກສາ: ນຳໃຊ້ວິທີການສຶກສາແບບຄຸນນະພາບ ໂດຍການຄົ້ນຄວ້າເອກະສານ ແລະ ບັນດານິພົນທີ່ກ່ຽວ ຂ້ອງກັບລັດທິມາກ-ເລນິນ, ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ແລະ ມະຕິກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຂອງພັກໃນແຕ່ລະສະໄໝ. ຜົນການສຶກສາ ພົບວ່າ ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທາງເສດຖະກິດໃນປັດຈຸບັນເກີດຈາກຄວາມບອບບາງຂອງເສດຖະກິດມະຫາພາກ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງທີ່ບໍ່ທັນເຂັ້ມແຂງ. ການໝູນໃຊ້ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ຢ່າງປະດິດສ້າງ ໂດຍເນັ້ນການສ້າງເສດຖະກິດເອກະລາດເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ການຫັນເປັນອຸດສາຫະກຳ ແລະ ທັນສະໄໝ, ແລະ ການປ່ຽນແປງຈິນຕະນາການຈາກການເກື້ອກູນໄປສູ່ກົນໄກຕະຫຼາດ ແມ່ນກຸນແຈສຳຄັນໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຢ່າງຍືນຍົງ.
ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ, ລະບອບເສດຖະກິດສະໄໝຂ້າມຜ່ານ, ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກທາງເສດຖະກິດ, ເສດຖະກິດເອກະລາດເປັນເຈົ້າຕົນເອງ
Copyright (c) 2025 ວາລະສານ ວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ແນວທາງການພັດທະນາພາລະບົດບາດໂຮງຮຽນສາທິດຂອງວິທະຍາໄລຄູໃນ ສປປ ລາວ
ການຄົ້ນຄວ້າໃນຄັ້ງນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອ: 1) ສຶກສາສະພາບການປະຕິບັດພາລະບົດບາດ ໂຮງຮຽນສາທິດຂອງວິທະຍາໄລຄູໃນ ສປປ ລາວ, 2) ສຶກສາແນວທາງໃນການພັດທະນາພາລະບົດບາດໂຮງຮຽນສາທິດຂອງວິທະຍາໄລຄູໃນ ສປປ ລາວ. ກຸ່ມເປົ້າໝາຍທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ໄດ້ແກ່ຄູ-ອາຈານ ໃນໂຮງຮຽນສາທິດທັງ 5 ວິທະຍາໄລຄູ (ໂຮງຮຽນວິທະຍາໄລຄູບ້ານເກິນ, ວິທະຍາໄລຄູຄັງໄຂ, ວິທະຍາໄລຄູຫຼວງພະບາງ, ວິທະຍາໄລສະຫວັນນະເຂດ ແລະ ວິທະຍາໄລຄູສາລະວັນ) ໃນສົກສົກຮຽນ 2022-2023. ກອບແນວຄິດໃນການຄົ້ນຄວ້າແບ່ງອອກເປັນ 5 ດ້ານຄື: ດ້ານໂຄງປະກອບການຈັດຕັ້ງຂອງໂຮງຮຽນສາທິດ, ສິດ ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງໂຮງຮຽນສາທິດ, ບຸກຄະລາກອນ ແລະ ບໍລິຫານບຸກຄະລາກອນ, ການຈັດ ການຮຽນ-ການສອນ, ການສື່ສານ ແລະ ປະສານງານ ແລະ ດ້ານການສະຫຼຸບ, ລາຍງານ ແລະ ປະເມີນ. ເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ເປັນແບບສອບຖາມສໍາລັບຄູສອນຕາມມາດຕາສ່ວນປະເມີນຄ່າ 5 ລະດັບ. ສະຖິຕິທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າແມ່ນການຫາຄ່າຄວາມຖີ່, ຄ່າສ່ວນຮ້ອຍ, ຄ່າສະເລ່ຍ, ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ ໂດຍໃຊ້ໂປແກຣມຄອມພິວເຕີສໍາເລັດຮູບ. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ: 1) ການປະຕິບັດພາລະບົດບາດໂຮງຮຽນສາທິດຂອງວິທະຍາໄລຄູໃນ ສປປ ລາວ ພົບວ່າໂຮງຮຽນສາທິດມີລະບົບໂຄງຮ່າງການຈັດຕັ້ງຄົບຊຸດ; ດ້ານໜ້າທີ່ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງໂຮງຮຽນສາທິດ ເຫັນວ່າມີການປະຕິບັດຕາມຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ; ດ້ານບຸກຄະລາກອນປະຕິບັດໜ້າທີ່ໃນ ໂຮງຮຽນສາທິດ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນເປັນຄູທີຂຶ້ນກັບວິທະຍາໄລຄູ ແລະ ຄູສອນທີ່ສອນປະຈໍາໃນໂຮງຮຽນສາທິດ; ດ້ານການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ໂດຍລວມ ຢູ່ໃນລະດັບຫຼາຍ; ໂຮງຮຽນສາທິດໄດ້ມີການສື່ສານ ແລະ ການປະສານງານ ພາຍໃນດີ ແລະ ເປັນປົກກະຕິ; ສ່ວນດ້ານການສະຫຼຸບ ແລະ ລາຍງານແມ່ນມີການສະຫຼຸບລາຍງານ ໃຫ້ພະແນກສຶກສາທການ ແລະ ກີລາແຂວງ ສ່ວນຫຼາຍ ລາຍງານເປັນພາກຮຽນ, ສະຫຼຸບລາຍງານເປັນ ປີ ແລະ ສະຫຼຸບລາຍງານເປັນເດືອນ ແລະ ມີການສະຫຼຸບ ແລະ ລາຍງານ-ລາຍງານໃຫ້ຫ້ອງການສຶກສາທິການ ແລະ ກີລາເມືອງ/ນະຄອນ ແລະ ວິທະຍາໄລຄູ ເປັນປົກະຕິ ປະຈໍາເດືອນ, ປະຈໍາພາກຮຽນ ແລະ ປະຈໍາປີ. 2) ແນວທາງການພັດທະນາພາລະບົດບາດໂຮງຮຽນສາທິດຂອງວິທະຍາໄລຄູໃນສປປ ລາວ, ຄວນມີການແຕ່ງຕັ້ງລະດັບຫົວໜ້າໜ່ວຍງານໃນລາຍວິຊາ ແລະ ຂຶ້ນກັບວິທະຍາໄລຄູໂດຍກົງ, ຈັດຜູ້ມີປະສົບການ-ຕໍາແໜ່ງ-ວຸດທິການສຶກສາເຂົ້າປະກອບໃສ່ໂຮງຮຽນສາທິດ, ຄວນຈັດໂຮງຮຽນສາທິດເປັນບູລິມະສິດທີໜຶ່ງ ເພື່ອໃຫ້ໂຮງຮຽນມີຄວາມເຂັ້ມແຂງທາງດ້ານການຈັດຕັ້ງ ແລະ ທາງວິຊາການນອກຈາກນີ້, ໂຮງຮຽນຄວນກໍານົດໜ້າທີ່ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຢ່າງຈະແຈ້ງ ແລະ ຄົບຖ້ວນຕາມແຕ່ລະຕໍາແໜ່ງງານ. ຄວນສົ່ງເສີມໃຫ້ຄູໃນໂຮງຮຽນສາທິດມີໂອກາດໄດ້ຍົກລະດັບຄວາມຮູ້ໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ, ມີໂອກາດໃນການເຂົ້າຮ່ວມຝຶກອົບຮົມການຮຽນ-ການສອນ ແລະ ວິທີການສິດສອນແບບໃໝ່ໆ ທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ,ດ້ານການສື່ສານ ແລະ ການປະສານງານຄວນມີແບບແຜນໃນການພັດທະນາ, ສ້າງເຄືອຂ່າຍໂດຍຜ່ານການຈັດຕັ້ງໂດຍນຳໃຊ້ເຄື່ອງມືສື່ສານທີ່ທັນສະໄໝ ແລະ ຈັດຕັ້ງໃຫ້ມີໜ່ວຍງານ ປະສານງານຂອງໂຮງຮຽນ, ການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ຄວນມີການຈັດການຝຶກອົບຮົບ ແລກປ່ຽນບົດຮຽນ, ໃຊ້ວິທີສອນທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ນໍາໃຊ້ໄອຊີທີເຂົ້າໃນການສິດສອນ. ການສະຫຼຸບ ແລະ ລາຍງານ ຄວນໃຫ້ມີຄວາມເປັນເອກະພາບກັນໃນແຕ່ລະໂຮງຮຽນ.
ໂຮງຮຽນສາທິດ, ພາລະບົດບາດ, ການພັດທະນຄວາມຮັບຜິດຊອບ
Long-Run Asymmetric Exchange Rate Pass-Through under Partial Dollarization: NARDL Evidence from Lao PDR
This study examines how long-term exchange rate changes affect consumer prices in a small, open, and partially dollarized economy, focusing on the Lao People's Democratic Republic (Lao PDR) as a case study. This research analyzes annual time-series data from 1991 to 2024. It applies a Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model to distinguish between the effects of exchange rate depreciation and appreciation. It also tests for asymmetries in both the short-run and long-run. The NARDL model's estimation shows that kip depreciation has an almost one-to-one long-run pass-through to consumer prices, with a depreciation coefficient (lnER⁺) of 0.98, significant at the 1% level. In contrast, the effect of appreciation (lnER⁻) is small and statistically insignificant. The Wald test results clearly confirm the asymmetry of long-run ERPT (F = 9.85, p < 0.01). In the short run, pass-through pressure occurs only from exchange rate depreciation. The price system returns to the long-run equilibrium fairly quickly. The error-correction mechanism (ECT = −0.79) accounts for about 79% of deviations over a year. Furthermore, the level of dollarization (FCD/M2) has a negative, significant long-run coefficient, reflecting its role in reducing inflationary pressures. Meanwhile, domestic output and world oil prices are significant factors that increase price pressures. These findings add to the ERPT research on CLMV (Cambodia, Lao PDR, Myanmar, and VietNam) countries by showing that the uneven exchange rate pass-through in Laos is a long-term structural feature. This matters for shaping exchange rate policy, keeping inflation in check, and reducing reliance on foreign currency over time.
Exchange Rate Pass-Through; Partial Dollarization; Inflation; NARDL; Lao PDR
ແນວ​ຄິດຂອງ​ປະ​ທານ ໄກ​ສອນ ພົມ​ວິ​ຫານກ່ຽວກັບການຄ້າເປັນຕ່ອງໂສ້, ຄົມມະນາຄົມເປັນປາຍແຫຼມ
ບົດຄວາມນີ້ ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາ ແລະ ວິເຄາະເນື້ອໃນແນວຄິດຂອງປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບການຄ້າເປັນຕ່ອງໂສ້, ຄົມມະນາຄົມເປັນປາຍແຫຼມ, ເຊິ່ງເປັນຍຸດທະສາດສຳຄັນ ແລະ ເປັນບາດລ້ຽວປະຫວັດສາດໃນການຫັນປ່ຽນເສດຖະກິດທຳມະຊາດ ແລະ ເຄິ່ງທຳມະຊາດໄປສູ່ເສດຖະກິດສິນຄ້າຕາມກົນໄກຕະຫຼາດທີ່ມີການຄຸ້ມຄອງຂອງລັດ. ຜ່ານການສຶກສາພົບວ່າ ແນວຄິດດັ່ງກ່າວໄດ້ກຳເນີດຂຶ້ນທ່າມກາງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເສດຖະ ກິດຂອງປະເທດພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຈາກການວາງແຜນລວມສູນ, ການຄ້າຕ່າງປະເທດຂາດດຸນຢ່າງຮ້າຍແຮງ ແລະ ລະບົບພື້ນຖານໂຄງລ່າງຖືກສົງຄາມທຳລາຍຢ່າງໜັກໜ່ວງ. ໃນດ້ານເນື້ອໃນ, ການຄ້າເປັນຕ່ອງໂສ້ ໝາຍເຖິງ ການເຮັດໜ້າທີ່ເປັນຂົວຕໍ່ ແລະ ເປັນຂອດໃຈກາງທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງການຜະລິດ, ການຈໍລະຈອນ, ການຊົມໃຊ້, ການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງຕົວເມືອງ-ຊົນນະບົດ ແລະ ການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງພາຍໃນປະເທດ-ຕ່າງ ປະເທດ. ການຄ້າບໍ່ພຽງແຕ່ເຮັດໜ້າທີ່ແລກປ່ຽນສິນຄ້າເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເປັນໄມ້ງັດໃນການດັດສ້າງເສດຖະກິດທຳມະຊາດ ແລະ ຊຸກຍູ້ການຜະລິດສິນຄ້າໃຫ້ຂະຫຍາຍຕົວ. ສ່ວນການຄົມມະນາຄົມເປັນປາຍແຫຼມແມ່ນການຖືເອົາການພັດທະນາເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມເປັນສາຍເລືອດໃຫຍ່ທີ່ຫຼໍ່ລ້ຽງເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ, ໂດຍເນັ້ນໃສ່ ການທະລຸເສັ້ນທາງໃຫ້ທົ່ວເຖິງທຸກເຂດແຄວ້ນ ເພື່ອສ້າງຄວາມສະດວກໃນການເຄື່ອນຍ້າຍສິນຄ້າ ແລະ ນຳເອົາຄວາມສີວິໄລໄປສູ່ເຂດຫ່າງໄກສອກຫຼີກ. ຜົນຂອງການສຶກສາຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ໃນໄລຍະຜ່ານມາ ສປປ ລາວ ໄດ້ມີຜົນສຳເລັດທີ່ພົ້ນເດັ່ນໃນການໝູນໃຊ້ແນວຄິດປະທານໄກສອນ ພົມວິຫານ ເປັນຕົ້ນແມ່ນການສ້າງເສັ້ນທາງຍຸດທະສາດແຕ່ເໜືອຮອດໃຕ້ໃຫ້ເປັນທາງປູຢາງທີ່ທັນສະໄໝ, ການເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບອົງການການຄ້າໂລກ (WTO) ແລະ ປະຊາຄົມເສດຖະກິດອາຊຽນ (AEC). ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ບັນຫາຄົງຄ້າງຫຼາຍປະການ ເຊັ່ນ: ວິສາຫະກິດການຄ້າສ່ວນໃຫຍ່ຍັງມີຂະໜາດນ້ອຍ, ຂາດຕະຫຼາດຈຳໜ່າຍສິນຄ້າກະສິກຳທີ່ໝັ້ນຄົງ, ພື້ນຖານໂຄງລ່າງບາງແຫ່ງມີຄຸນນະພາບຕ່ຳ ແລະ ຍັງຂາດການຕິດຕາມກວດກາທີ່ຮັດກຸມ. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນຕໍ່ໜ້າ ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງສືບຕໍ່ເສີມຂະຫຍາຍແນວຄິດນີ້ໂດຍການປັບປຸງກົນໄກການຄຸ້ມຄອງລັດໃຫ້ທັນສະໄໝ, ຍົກລະດັບພື້ນຖານໂຄງລ່າງໃຫ້ເຊື່ອມໂຍງກັບພາກພື້ນ ແລະ ສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ຜູ້ປະກອບການ ເພື່ອໃຫ້ເສດຖະກິດຂອງຊາດຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມດ້ອຍພັດທະນາຢ່າງຖາວອນ.
ການຄ້າ, ຕ່ອງໂສ້, ຄົມມະນາຄົມ, ປາຍແຫຼມ, ໄກ ສອນ ພົມວິຫານ
ການຂຸດຄົ້ນທ່າແຮງມໍລະດົກທາງດ້ານທໍາມະຊາດ ເຂົ້າໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ ຢູ່ ສປປ ລາວ
ການພັດທະນາເສດຖະກິດຕິດພັນກັບການອະນຸລັກມໍລະດົກທາງທໍາມະຊາດ ເປັນການສົ່ງເສີມ ແລະ ຂຸດຄົ້ນທ່າແຮງເສດຖະກິດຂອງທ້ອງຖິ່ນ ຄຽງຄູ່ກັບການຮັບປະກັນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍຄຸນຄ່າທາງດ້ານທໍາມະຊາດ ແລະ ວັດທະນະທໍາພື້ນເມືອງຂອງທ້ອງຖິ່ນນັ້ນ. ບົດຄວາມນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອວິເຄາະຄວາມ ໝາຍ, ຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ສະພາບການຂຸດຄົ້ນມໍລະດົກທໍາມະຊາດ ເພື່ອການທ່ອງທ່ຽວໃນ ສປປ ລາວ ໂດຍສຸມໃສ່ການອະນຸລັກເພື່ອການທ່ອງທ່ຽວເປັນຫຼັກ. ຜ່ານການສຶກສາພົບວ່າ ມໍລະດົກທາງທໍາມະຊາດມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ, ສ້າງວຽກເຮັດງານທຳ ແລະ ສ້າງລາຍຮັບໃຫ້ແກ່ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນ. ໃນໄລຍະຜ່ານມາ, ສປປ ລາວ ໄດ້ມີຜົນສໍາເລັດຫຼາຍດ້ານ ເປັນຕົ້ນແມ່ນການຂຶ້ນທະບຽນມໍລະດົກໂລກ ແລະ ການສ້າງຕັ້ງແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວແບບນິເວດໃນເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ເຊັ່ນ: ນໍ້າແອດ-ພູເລີຍ, ນໍ້າຮ່າ ແລະ ນໍ້າກັດຢໍລະປາ. ໂດຍສະເພາະໃນປີ 2024, ສປປ ລາວ ສາມາດດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ເຖິງ 7 ລ້ານກວ່າເທື່ອຄົນ ແລະ ສ້າງລາຍຮັບໄດ້ມະຫາສານ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການຂຸດຄົ້ນມໍລະດົກທໍາມະຊາດຍັງພາໃຫ້ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະທໍາລາຍຄຸນຄ່າມໍລະດົກເຫຼົ່ານັ້ນ. ບັນຫາທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນລວມມີ ມົນລະພິດທາງອາກາດ, ທາງນໍ້າ ແລະ ທາງສຽງ, ລວມທັງການທໍາລາຍຊີວະນາໆພັນຈາກການກໍ່ສ້າງພື້ນຖານໂຄງລ່າງ. ສະນັ້ນ, ບົດຄວາມນີ້ຈຶ່ງໄດ້ສະເໜີແນວທາງການອະນຸລັກ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບທາງລົບ ໂດຍການສົ່ງເສີມການທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ການສ້າງແຜນຄຸ້ມຄອງແບບຍືນຍົງ ແລະ ການສ້າງຈິດສຳນຶກໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວ. ຄວາມສົມດຸນລະຫວ່າງການພັດທະນາເສດຖະກິດ ແລະ ການປົກປັກຮັກສາມໍລະດົກ ແມ່ນມີຄວາມຈຳເປັນຢ່າງແທ້ຈິງ ເພື່ອໃຫ້ມໍລະດົກທໍາມະຊາດເປັນກໍາລັງຂັບເຄື່ອນໃໝ່ໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມແບບຍືນຍົງໃນໄລຍະຍາວ
ມໍລະດົກທໍາມະຊາດ, ການພັດທະນາເສດຖະກິດ, ການທ່ອງທ່ຽວຍືນຍົງ, ການອະນຸລັກ, ສປປ ລາວ
ການພັດທະນາວິສາຫະກິດຂອງລັດຢູ່ ສປປ ລາວ
ການພັດທະນາວິສາຫະກິດແມ່ນພື້ນຖານສຳຄັນຕໍ່ການຂະ ຫຍາຍຕົວ ແລະ ຄວາມຈະເລີນເຕີບໂຕທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ວິສາຫະກິດຂອງລັດມີບົດບາດສຳຄັນພິເສດໃນການເປັນເຈົ້າພາທາງເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ, ໂດຍສະເພາະໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດຕະຫຼາດຕາມທິດສັງຄົມ. ການພັດທະນາວິສາຫະກິດຂອງລັດແມ່ນໝາກຫົວໃຈສຳຄັນໃນການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງໃຫ້ແກ່ພາກສ່ວນເສດຖະກິດຂອງລັດ. ການພັດທະນາດັ່ງກ່າວແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງກັບການດຳເນີນທຸລະກິດຂອງວິສາຫະກິດຂອງລັດໃນ 3 ຂະແໜງການຄື: ກະສິກຳ, ອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການບໍລິການ, ລວມເຖິງການປະຕິຮູບລະບົບການຈັດຕັ້ງຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດຂອງລັດ ແລະ ການເລືອກເຟັ້ນພະນັກງານ. ໃນໄລຍະຜ່ານມາ, ລັດຖະບານໄດ້ເອົາໃຈ ໃສ່ພັດທະນາ ແລະ ປະຕິຮູບວິສາຫະກິດຂອງລັດ, ເຫັນໄດ້ຈາກຜົນສຳເລັດໃນການວາງແຜນພັດທະນາ, ການສ້າງ-ປັບປຸງນິຕິກຳ, ການປະຕິຮູບຫັນໄປສູ່ຮູບການກຳມະສິດທີ່ຫຼາກຫຼາຍ, ການພັດທະນາການຕະຫຼາດ, ການປັບປຸງກົງຈັກການຈັດຕັ້ງ ແລະ ບຸກ ຄະລາກອນ, ການພັດທະນາການບໍລິການສາທາລະນະ ເຊັ່ນ: ໄຟ ຟ້າ, ນໍ້າປະປາ, ໂທລະຄົມມະນາຄົມ, ລົດເມ, ແລະ ລົດໄຟລາວ-ຈີນ ແລະ ການປະກອບສ່ວນສ້າງວຽກເຮັດງານທຳ ແລະ ລາຍຮັບເຂົ້າງົບປະມານ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການພັດທະນາຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍຄື: ການພັດທະນາບໍ່ທັນໄປຕາມຍຸດທະສາດ, ກົງຈັກຈັດຕັ້ງ ແລະ ບຸກຄະລາກອນຍັງບໍ່ທັນຕອບສະໜອງໄດ້, ລະບົບການຄຸ້ມຄອງຍັງບໍ່ທັນມີປະສິດທິພາບ, ການປະກອບພັນທະເຂົ້າງົບປະມານຍັງບໍ່ສົມຄູ່ກັບການລົງທຶນ, ການແກ້ໄຂໜີ້ສິນຍັງບໍ່ທັນມີປະສິດທິຜົນ ແລະ ການຕິດຕາມ, ກວດກາຍັງບໍ່ເປັນລະບົບ. ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາເຫຼົ່ານີ້, ຄວນເອົາໃຈໃສ່ພັດທະນາລະບົບການບໍລິຫານຄຸ້ມຄອງທຸລະກິດທີ່ດີ, ປັບປຸງກົງຈັກຈັດຕັ້ງ, ຍຶດຖືລະບຽບວິໄນການເງິນ, ຂຸດຄົ້ນແຫຼ່ງທຶນ ແລະ ສືບຕໍ່ແກ້ໄຂບັນຫາໜີ້ສິນ.
ສາຫະກິດຂອງລັດ, ການພັດທະນາ, ການປະຕິຮູບ, ເສດຖະກິດຕະຫຼາດ, ໜີ້ສິນ, ບຸກຄະລາກອນ.
ຄວາມປອດໄພໃນການຂັບຂີ່ຍານພາຫະນະ (ພຶດຕິກໍາລະເມີດກົດໝາຍ ເພື່ອປ້ອງກັນການຮັບບາດເຈັບ ຫຼື ເສຍຊີວິດຕາມທ້ອງຖະໜົນ)
ການຄົ້ນຄວ້ານີ້ ມີຈຸດປະສົງ ເພື່ອສຶກສາພຶດຕິກຳການລະເມີດກົດໝາຍ ທີ່ພາໃຫ້ເກີດການບາດ ເຈັບ ຫຼື ເສຍຊີວິດ ຈາກອຸບປະຕິເຫດຕາມທ້ອງຖະໜົນ ແລະ ເພື່ອຊອກຫາວິທີປ້ອງກັນ ໂດຍນຳໃຊ້ມາດຕະການທາງດ້ານກົດໝາຍ. ການສຶກສາຄັ້ງນີ້ ໃຊ້ການສຶກສາແບບປະສົມປະສານ, ໂດຍດຳເນີນການຢູ່ນະຄອນຫຼວງພະບາງ. ໄດ້ນຳໃຊ້ແບບສອບຖາມ ເກັບກຳຂໍ້ມູນ ຈາກກຸ່ມຕົວຢ່າງ 120 ຄົນ (ປະກອບມີ ຜູ້ຂັບຂີ່ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດ) ແລະ ສໍາພາດເຈາະເລິກຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດຈະລາຈອນ 5 ທ່ານ ແລະ ຜູ້ຂັບຂີ່ 5 ທ່ານ. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າ ພົບວ່າ ສົມມຸດຖານທີ່ຕັ້ງໄວ້ (ທີ່ວ່າການບໍ່ໃສ່ໝວກກັນກະທົບ ແລະ ບໍ່ໃສ່ເຂັມຄັດນິລະໄພ ເປັນປັດໄຈສ່ຽງສູງສຸດ) ແມ່ນບໍ່ຖືກຕ້ອງ . ປັດໄຈ ທີ່ກຸ່ມຕົວຢ່າງ ໃຫ້ຄວາມເຫັນວ່າ ມີຄວາມສ່ຽງສູງສຸດ ທີ່ຈະພາໃຫ້ໄດ້ຮັບບາດເຈັບ ຫຼື ເສຍຊີວິດ ແມ່ນ "ການຂັບຂີ່ລົດໄວເກີນກຳນົດ" (73.33%), ເຊິ່ງສູງກວ່າ ການບໍ່ໃສ່ໝວກກັນກະທົບ (54.16%) ແລະ ການບໍ່ໃສ່ເຂັມຄັດນິລະໄພ (41.66%) . ນອກຈາກນີ້, ຍັງພົບວ່າ ການຂັບຂີ່ ໃນຂະນະດື່ມສິ່ງມຶນເມົາ ແລະ ພຶດຕິກຳການຂັບຂີ່ຕັດໜ້າຄັນອື່ນ ກໍເປັນປັດໄຈສ່ຽງສູງເຊັ່ນກັນ. ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນວ່າ ເຖິງວ່າກົດໝາຍ ແລະ ນິຕິກຳຕ່າງໆ ຈະມີຢູ່ , ແຕ່ການບັງຄັບໃຊ້ ຍັງບໍ່ທັນເຂັ້ມ ແຂງ ແລະ ຜູ້ຂັບຂີ່ ຍັງມີພຶດຕິກຳແບບຟ້າວຟັ່ງ. ຜູ້ຄົ້ນ ຄວ້າສະເໜີໃຫ້ ມີການໂຄສະນາເຜີຍແຜ່ ຜົນຮ້າຍຂອງອຸບປະຕິເຫດໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ສະເໜີໃຫ້ເຈົ້າໜ້າທີ່ ຍົກສູງມາດຕະການ ບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ ຕໍ່ຜູ້ຂັບຂີ່ລົດໄວເກີນກຳນົດ ແລະ ກວດກາທາດເຫຼົ້າໃຫ້ເປັນຮູບປະທຳ.
ຄວາມປອດໄພ, ການຂັບຂີ່, ກົດ ໝາຍຈະລາຈອນ, ອຸບັດຕິເຫດ ແລະ ນະຄອນຫຼວງພະບາງ.
ສາຍຝົນ ວົງລັດສະໝີ
Copyright (c) 2023 ວາລະສານ ວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ການພັດທະນາພື້ນທີ່ເຂດບ້ານກ້ວຍອຸດົມ ເມືອງປາກຊັນ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ ເພື່ອໃຫ້ກາຍແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງວັດທະນະທໍາ
ການສຶກສາເລື່ອງ ການພັດທະນາພື້ນທີ່ເຂດບ້ານກ້ວຍອຸດົມ ເມືຶອງປາກຊັນ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ ເພື່ອໃຫ້ກາຍແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງວັດທະນະທໍາ, ມີຈຸດປະສົງເພື່ອ ວິເຄາະຈຸດແຂງ, ຈຸດອ່ອນ, ໂອກາດ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍໃນການພັດທະນາ ພື້ນເຂດບ້ານກ້ວຍອຸດົມ ເມືອງປາກຊັນ ເພື່ອໃຫ້ກາຍເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງວັດທະນະທໍາ. ກຸ່ມເປົ້າໝາຍທີ່ນໍາໃຊ້ແມ່ນບຸກຄະລາກອນຈາກພາກສ່ວນຕ່າງໆ ເປັນຕົ້ນແມ່ນຫ້ອງການ ຖະແຫຼ່ງຂ່າວ, ວັດທະນະທໍາ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວເມືອງປາກຊັນ ຈໍານວນ 3 ທ່ານ, ອໍານາດການປົກຄອງບ້ານຈໍານວນ 3 ທ່ານ ແລະ ປະຊາຊາຊົນ ຈໍານວນ 10 ທ່ານ. ການສຶກສາໃຊ້ SWOT Analysis ໃນການວິເຄາະ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ: ຈຸດແຂງ: ພື້ນທີ່ບ້ານກ້ວຍອຸດົມມີຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ປະຊາຊົນມີຄວາມເຊື່ອຖືວ່າເປັນພື້ນທີ່ສັກສິດ ໂດຍສະເພາະເຂດໜອງຫຍ້າ ທີ່ມີເລື່ອງເລົ່າຂານຍາວນານ ແລະ ມີຫໍໄຫວ້ທີ່ປະຊາຊົນເຄົາລົບ. ຈຸດອ່ອນ: ຂາດງົບປະມານລົງທຶນພາຍໃນ, ບັນຫາການຊົດເຊີຍຫາກມີການລົງທຶນຈາກເອກະຊົນ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງປະຊາຊົນຍັງບໍ່ສູງ. ໂອກາດ: ເປັນພື້ນທີ່ໃນເຂດພັດທະນາຮອງຮັບຂົວມິດຕະພາບແຫ່ງທີ 5, ຕິດເສັ້ນທາງເລກທີ 13 ໃຕ້, ມີນັກລົງທຶນສົນໃຈ ແລະ ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜຸນຈາກອົງການປົກຄອງ. ສິ່ງທ້າທາຍ: ຄວາມພ້ອມຂອງປະຊາຊົນໃນການບໍລິການ (ໄກ້ນໍາທ່ຽວ, ການຂາຍເຄື່ອງບູຊາ), ຄວາມກັງວົນເລື່ອງຜົນປະໂຫຍດ ຕົກເປັນຂອງນາຍທຶນ ແລະ ຜົນກະທົບຕໍ່ວັດທະນະທໍາຊຸມຊົນ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ.
ການທ່ອງທ່ຽວທາງດ້ານວັດທະນະທໍາ, ການພັດທະນາ, ພື້ນທີ່ບ້ານກ້ວຍອຸດົມ, ການວິເຄາະ SWOT.
Copyright (c) 2024 ວາລະສານ ວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງຄົນເຈັບເປັນພະຍາດເບົາຫວານ ປະເພດ 2 ທີ່ມາຮັບບໍລິການຢູ່ໂຮງໝໍແຂວງວຽງຈັນ
ພະຍາດເບົາຫວານເປັນພະຍາດຊຳເຮື້ອທີ່ກາຍເປັນບັນຫາສາທາລະນະສຸກທົ່ວໂລກ ແລະ ໃນ ສປປ ລາວ. ການສຶກສາຄັ້ງນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງຄົນເຈັບເປັນພະຍາດເບົາຫວານປະເພດ 2 ທີ່ມາຮັບບໍລິການຢູ່ໂຮງໝໍແຂວງວຽງຈັນ.ວິທີການສຶກສາ: ເປັນການສຶກສາແບບພັນລະນາຈຸດເວລາໃດໜຶ່ງ (Descriptive Cross-sectional Study). ກຸ່ມຕົວຢ່າງແມ່ນຄົນເຈັບພະຍາດເບົາຫວານປະເພດ 2 ຈຳນວນ 152 ຄົນ ທີ່ມາຮັບບໍລິການລະຫວ່າງວັນທີ 03/12/2022 ຫາ 12/07/2023. ເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ແມ່ນແບບສອບຖາມ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນດ້ວຍໂປຼແກຼມ STATA ver 16 ໂດຍໃຊ້ສະຖິຕິພັນລະນາ ແລະ ສະຖິຕິອ້າງອີງ. ຜົນການສຶກສາ: ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ກຸ່ມຕົວຢ່າງສ່ວນຫຼາຍເປັນເພດຊາຍ (57.24%), ອາຍຸສະເລ່ຍ 62.02 ປີ. ດ້ານສຸຂະພາບພົບວ່າ ເປັນພະຍາດມາແລ້ວສະເລ່ຍ 8.96 ປີ, ມີອາການ ແຊກຊ້ອນ 63.82% (ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນບາດແຜທີ່ຕີນ ແລະ ໄຂ່ຫຼັງຊຸດໂຊມ). ຜົນການປະເມີນຄຸນນະພາບຊີວິດໂດຍລວມໃນແຕ່ລະດ້ານ (ຮ່າງກາຍ, ຈິດໃຈ, ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ) ແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບປານກາງ (ຄ່າສະເລ່ຍ 2.94, 3.13, 3.03, ແລະ 3.19 ຕາມລຳດັບ). ເມື່ອທົດສອບຄວາມສຳພັນພົບວ່າ ສະຖານທີ່ຢູ່ວິດອາໄສທີ່ຕ່າງກັນ ສົ່ງຜົນຕໍ່ຄຸນນະພາບຊີວິດທີ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງມີຄວາມສຳຄັນທາງສະຖິຕິ (P-value = 0.03). ສະຫຼຸບ: ຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງຄົນເຈັບໂດຍພາບລວມຢູ່ໃນລະດັບປານກາງ ເຖິງ ດີ. ພາກສ່ວນສາທາລະນະສຸກຄວນວາງແນວ ທາງຊ່ວຍເຫຼືອ ແລະ ສົ່ງເສີມສຸຂະພາບຈິດ ແລະ ການເຂົ້າເຖິງການບໍລິການໃຫ້ດີຂຶ້ນ.
ຄຸນນະພາບຊີວິດ, ພະຍາດເບົາຫວານປະເພດ 2, ໂຮງໝໍແຂວງວຽງຈັນ
ການສຶກສາປຽບທຽບລະຫວ່າງລະບົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ ແລະ ສປ ຈີນ, ໃນຂອບເຂດ: ການແບ່ງປະເພດ, ການບັນຈຸ ແລະ ການສັບຊ້ອນ-ຍົກຍ້າຍ
ການສຶກສາປຽບທຽບລະຫວ່າງລະບົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ ແລະ ສປ ຈີນ ມີ 2 ຈຸດປະສົງ ຄື: ສຶກສາລະບົົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ ແລະ ສປ ຈີນ ຍົກໃຫ້ເຫັນສະພາບຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສອງລະບົບ ໃນຂອບເຂດ ການແບ່ງປະເພດລັດຖະກອນ, ການບັນຈຸລັດຖະກອນ ແລະ ການສັບຊ້ອນ-ຍົກຍ້າຍລັດຖະກອນ ແລະ ສຶກສາແນວທາງປັບປຸງແກ້ໄຂລະບົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ ໂດຍຮຽນຮູ້ຈາກລະບົບລັດຖະກອນ ສປ ຈີນ, ນໍາໃຊ້ວິທີການສຶກສາແບບຄຸນນະພາບ ໂດຍການສຶກສາກົດໝາຍ, ລະບຽບການ, ດຳ ລັດ, ນິຕິກຳ ແລະ ບົດວິໄຈອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ເພື່ອນໍາຂໍ້ມູນມາປຽບທຽບລະຫວ່າງສອງລະບົບ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ສະພາບຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງລະບົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ ແລະ ສປ ຈີນ, ການແບ່ງປະເພດລັດຖະກອນ: ອີງຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ລັດຖະກອນແບ່ງເປັນ 3 ປະເພດ, ຕໍາແໜ່ງແບ່ງເປັນ 2 ປະເພດ; ຊັ້ນ-ຂັ້ນຂອງລັດຖະກອນແບ່ງເປັນ 5 ຊັ້ນ 75 ຂັ້ນ. ອີງຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລັດຖະກອນ ຂອງ ສປ ຈີນ ລັດຖະກອນແບ່ງອອກເປັນ 3 ປະເພດ, ລັດນໍາໃຊ້ລະບົບ “ລະບົບຄູ່ຂະໜານຕໍາແໜ່ງແລະລະດັບຕໍາແໜ່ງຂອງລັດຖະກອນ”. ການບັນຈຸລັດຖະກອນ: ອີງຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ໃນແຕ່ລະປີ ອົງການຈັດຕັ້ງພັກ, ລັດ, ແນວລາວສ້າງຊາດ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງມະຫາຊົນ ຕ້ອງລາຍງານສະພາບການຈັດຕັ້ງ, ການຄຸ້ມຄອງພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ແລະ ແຜນຄວາມຕ້ອງການຈໍານວນຕົວເລກລັດຖະກອນໃໝ່ຂອງຕົນໃຫ້ກະຊວງພາຍໃນ, ແລ້ວກະຊວງພາຍໃນຕ້ອງລາຍງານຕໍ່ລັດຖະບານ ເພື່ອພິຈາລະນາ. ລັດຖະກອນໃໝ່ ຕ້ອງມີອາຍຸແຕ່ 18 ຫາ 35 ປີ ໂດຍຜ່ານການສອບເສັງ ແລະ ເລືອກເຟັ້ນ; ພາຍຫຼັງ, ໃຫ້ກະຊວງ, ອົງການລັດທຽບເທົ່າກະຊວງຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນ ສະເໜີເຖິງກະຊວງພາຍໃນ ເພື່ອກວດກາ ແລະ ຮັບຮອງຕາມລະບຽບການ, ເພື່ອອອກຂໍ້ຕົກລົງຮັບເອົາລັດຖະກອນໃໝ່. ອີງຕາມລະບຽບການວ່າດ້ວຍການບັນຈຸລັດຖະກອນ ຂອງ ສປ ຈີນ ການບັນຈຸລັດຖະກອນຕ້ອງຍຶດຫຼັກການເປີດເຜີຍ, ສະເໝີພາບ, ການແຂ່ງຂັນ ແລະ ຄັດເລືອກຜູ້ມີຄຸນສົມບັດເໝາະສົມ; ລັດຖະກອນໃໝ່ ຕ້ອງມີອາຍຸແຕ່ 18 ຫາ 35 ປີ ທີ່ໄດ້ຜ່ານຂັ້ນຕອນສໍາຄັນ 7 ຂັ້ນຕອນ. ການສັບຊ້ອນ-ຍົກຍ້າຍລັດຖະກອນ: ອີງຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍພະນັກງານ-ລັດຖະກອນ ແຫ່ງ ສປປ ລາວ ການຍົກຍ້າຍບ່ອນປະຈຳການປະກອບມີ 3 ກໍລະນີ. ອີງຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລັດຖະກອນ ຂອງ ສປ ຈີນ ແລະ ນິຕິກຳທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ການຍົກຍ້າຍບ່ອນປະຈຳການປະກອບມີ 2 ກໍລະນີ; ການຍົກຍ້າຍ ປະກອບມີ 2 ຮູບການ; ການເວັ້ນການປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງລັດຖະກອນ ແບ່ງເປັນ 3 ປະເພດ. ແນວທາງປັບປຸງແກ້ໄຂລະບົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ, ການແບ່ງປະເພດລັດຖະກອນ: ລັດຖະກອນທຸກປະເພດສາມາດເລື່ອນ “ລະດັບຕໍາແໜ່ງ” ໄດ້ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງລໍຖ້າຕໍາແໜ່ງນໍາພາ, ນອກຈາກລັດຖະກອນບໍລິຫານ ລັດຖະກອນວິຊາການ ຫຼື ລັດຖະ ກອນຊ່ວຍວຽກບໍລິຫານ ສາມາດມີ “ລະດັບຕໍາແໜ່ງ”, ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງລໍຖ້າເລື່ອນຕໍາແໜ່ງຕາມລະດັບປະເພດລັດຖະກອນ ແຕ່ສາມາດເຕີບໂຕໃນສາຍປະເພດຂອງຕົນ. ການບັນຈຸລັດຖະກອນ: ການບັນຈຸເຂົ້າເປັນລັດຖະກອນຕ້ອງປະກາດຮັບສະໝັກ ໂດຍລະບຸລາຍລະອຽດ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດຢ່າງຊັດເຈນ; ໃນການສໍາພາດ ຕ້ອງນໍາໃຊ້ການສໍາພາດແບບປິດລັບທັງສອງຝ່າຍ; ພາຍຫຼັງຜ່ານການກວດສອບ ແລະ ປະເມີນ ຕ້ອງເປີດເຜີຍລາຍຊື່ຜູ້ມີສິດຮັບການບັນຈຸເປັນລັດຖະກອນຕໍ່ສາທາລະນະຜ່ານຊ່ອງທາງຂອງທາງການ. ການສັບຊ້ອນ-ຍົກຍ້າຍລັດຖະກອນ: ລັດຕ້ອງມີຂໍ້ກຳນົດກ່ຽວກັບການເວັ້ນການປະຕິບັດໜ້າທີ່ ລະບຸເພີ່ມເຂົ້າໃນກົດໝາຍ ຫຼື ສ້າງນິຕິກຳສະເພາະຂຶ້ນ, ເພື່ອຈໍາກັດ ຫຼື ຫຼີກເວັ້ນການປະຕິບັດໜ້າທີ່ທີ່ອາດມີຜົນປະໂຫຍດທັບຊ້ອນ.
ການສຶກສາປຽບທຽບ, ລະບົບລັດຖະກອນ ສປປ ລາວ ແລະ ສປ ຈີນ, ການແບ່ງປະເພດລັດຖະກອນ, ການບັນຈຸລັດຖະກອນ, ການສັບຊ້ອນ-ຍົກຍ້າຍລັດຖະກອນ.
ຜົນກະທົບຈາກການຈັດການ Logistic (ລົດໄຟລາວ-ຈີນ) ຕໍ່ຜົນການດໍາເນີນງານຂອງທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ກາງ, ກໍລະນີສຶກສາ: ເມືອງໄຊ ແຂວງອຸດົມໄຊ ແລະ ເມືອງຫຼວງນໍ້າທາ ແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ
ການສຶກສາຜົນກະທົບຈາກການຈັດການ Logistic (ລົດໄຟລາວ-ຈີນ) ຕໍ່ຜົນການດໍາເນີນງານຂອງທຸລະກິດ ຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ກາງ, ກໍລະນີສຶກສາ: ເມືອງໄຊ ແຂວງອຸດົມໄຊ ແລະ ເມືອງຫຼວງນໍ້າທາ ເເຂວງຫຼວງນໍ້າທາ ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາຜົນກະທົບຈາກການຈັດການໂລຈິດສຕິກຕໍ່ກັບຜົນການດໍາເນີນງານຂອງທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ກາງຂະແໜງການບໍລິການ. ການເກັບກຳຂໍ້ມູນແມ່ນໃຊ້ວິທີກຳນົດແບບເຈາະຈົງ, ການວິເຄາະຂໍ້ມູນໂດຍນໍາໃຊ້ສະຖິຕິຄ່າຄວາມຖີ່, ສ່ວນຮ້ອຍ, ຄ່າສະເລ່ຍ ແລະ ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ ຂໍ້ມູນວິສາຫະກິດສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີທຶນຈົດທະບຽນລະຫວ່າງ 100-500 ລ້ານກີບຈໍານວນ 127 ຄົນ ຄິດເປັນ 51.2 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ຕໍ່າກວ່າ 100 ລ້ານກີບຈຳນວນ 83 ຄົນ ຄິດເປັນ 33.5 ສ່ວນຮ້ອຍ, ມີອາຍຸຂອງທຸລະກິດລະຫວ່າງ 6-10 ປີຈຳນວນ 102 ຄົນ ຄິດເປັນ 41.1 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ອາຍຸ 1-5 ປີຈໍານວນ 67 ຄົນ ຄິດເປັນ 27.0 ສ່ວນຮ້ອຍ. ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີຈໍານວນພະນັກງານ ລະຫວ່າງ 3-4 ຄົນຈໍານວນ 80 ຄົນ ຄິດເປັນ 32.3 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ 5-6 ຄົນຈໍານວນ 62 ຄົນ ຄິດເປັນ 25.0 ສ່ວນຮ້ອຍ. ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມີລາຍຮັບຕໍ່ປີ ຕໍ່າກວ່າ 100 ລ້ານກີບຈໍານວນ 140 ຄົນ ຄິດເປັນ 56.5 ສ່ວນຮ້ອຍ. ຜົນກະທົບຂອງການຈັດການໂລຈີສຕິກທີ່ມີຜົນຕໍ່ຜົນການດໍາເນີນງານຂອງທຸລະກິດທັງ 8 ດ້ານແມ່ນມີຄວາມເຫັນດີໃນລະດັບຫຼາຍ: ດ້ານການໃຫ້ບໍລິການແກ່ລູກຄ້າ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 4.19, ດ້ານການພະຍາກອນຄວາມຕ້ອງການຂອງລູກຄ້າ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 4.01, ດ້ານການສື່ສານ ແລະ ຂະບວນການສັ່ງຊື້ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 4.00, ດ້ານການຂົນສົ່ງທາງລົດໄຟ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 3.96, ດ້ານກິດຈະກຳການຈັດຊື້ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 3.95, ດ້ານການບໍລິຫານສາງສິນຄ້າ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 3.94, ດ້ານການຂົນສົ່ງ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 3.90 ແລະ ດ້ານໂລຈີສຕິກຍ້ອນກັບ ມີຄ່າສະເລ່ຍເທົ່າກັບ 3.86.
ໂລຈິດສຕິກ, ທຸລະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ເເລະ ກາງ, ລົດໄຟລາວ-ຈີນ, ເເຂວງອຸດົມໄຊ, ເເຂວງຫຼວງນໍ້າທາ.
ກົນລະວິທີການປະກອບສ້າງຄວາມໝາຍ “ຂວັນ” ຜ່ານການເລືອກໃຊ້ຄຳນາມໃນບົດສູດຂວັນຂອງເຜົ່າລາວ 4 ແຂວງພາກເໜືອໃນ ສປປ. ລາວ
ບົດຄວາມນີ້ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄງການຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາ ສາດກອງທຶນພັດທະນາວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ ຫົວຂໍ້ “ສຶກສາ ວິເຄາະ ແລະ ສ້າງວັດຈະນານຸກົມຄຳສູດໃນພິທີກຳຂອງເຜົ່າລາວ 4 ແຂວງພາກເໜືອໃນ ສປປ ລາວ”. ບົດຄວາມນີ້ມີຈຸດປະສົງວິເຄາະກົນລະວິທີທາງວາທະກຳວິພາກຂອງການປະກອບສ້າງຄວາມໝາຍ “ຂວັນ” ຜ່ານການວິເຄາະການເລືອກໃຊ້ຄຳນາມໃນບົດສູດຂວັນເຜົົ່າລາວສີ່ແຂວງພາກເໜືອໃນ ສປປ ລາວ. ການຄົ້ນຄວ້າໄດ້ນຳໃຊ້ກອບແນວຄິດທິດສະດີ CDA ຂອງ ນໍແມນ ແຟຄລັບ (Norman Fairclough, 2003) ເພື່ອເຊື່ອມໂຍງໂຄງສ້າງທາງພາສາ (ມິຕິທີ 1) ກັບອຸດົມການທາງສັງຄົມ (ມິຕິທີ 3). ຜົນການວິເຄາະຢືນຢັນວ່າ ການໃຊ້ຄຳນາມປະສົມປ່ຽນແນວຄິດນາມມະທຳຂອງ “ຂວັນ” ໃຫ້ກາຍເປັນພາກສ່ວນທີ່ມີຕົວຕົນທາງວາທະກຳ (Reified Entity) ທີ່ສາມາດຄວບຄຸມໄດ້. ກົນລະວິທີນີ້ຮັບໃຊ້ສາມອຸດົມການຫຼັກຄື: ອຸດົມການແຫ່ງຄວາມຄອບຄຸມທີ່ເດັດຂາດ (ຂະຫຍາຍ “ຂວັນ” ສູ່ກາຍຍະພາບ, ເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ), ອຸດົມການແຫ່ງການສ້າງຄວາມຊອບທຳ (ຍົກລະດັບ “ຂວັນ” ໃຫ້ເປັນສິ່ງທີ່ສູງສຸດ), ແລະ ອຸດົມການແຫ່ງການຮັກສາຄວາມສອດຄ່ອງທາງສັງຄົມ (ຜູກມັດຂວັນກັບບົດບາດສັງຄົມ). ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າວາທະກຳຂອງໝໍພອນແມ່ນ ກົນລະວິທີການໃຊ້ພາສາເພື່ອເປັນເຄື່ອງມືສຳຄັນໃນການປ່ຽນແປງສະພາບຈິດໃຈ, ຄວາມວິຕົກກັງວົນ, ຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຮູບຮ່າງຕົວຕົນໃຫ້ກາຍເປັນຮູບຮ່າງຕົວຕົນທີ່ສາມາດຄວບຄຸມ ແລະ ລະບຸເປົ້າໝາຍໄດ້ເພື່ອນໍາໄປສູ່ການຟື້ນຟູໃຫ້ເກີດຄວາມໝັ້ນຄົງທາງຈິດໃຈ ແລະ ສະຖຽນລະພາບທາງສັງຄົມຂອງຊຸມຊົນ.
ການເລືອກໃຊ້ຄຳນາມ, ວາທະກຳວິພາກ, ພາກສ່ວນທີ່ມີຕົວຕົນ, ອຸດົມການທາງພາສາ, ບົດສູດຂວັນ.
ພູມປັນຍທ້ອງຖິ່ນໃນການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາເປັນສິນຄ້າຂອງຊາວບ້ານດອນຄອນ ເມືອງໂຂງ ແຂວງຈໍາປາສັກ
ການຄົ້ນຄວ້າເລື່ອງ ພູມປັນຍທ້ອງຖິ່ນໃນການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາເປັນສິນຄ້າ ຂອງຊາວບ້ານດອນຄອນ ເມືອງໂຂງ ແຂວງຈໍາປາສັກ ມີຈຸດປະສົງເພື່ອສຶກສາ ການນໍາໃຊ້ພູມປັນຍາໃນການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາເປັນສິນຄ້າຂອງປະ ຊາຊົນບ້ານດອນຄອນ ເມືອງໂຂງ, ແຂວງຈໍາປາສັກ, ການຈັດການລະບົບການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ (logistics) ປະເພດປາຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ສຶກສາວິທີການຖ່າຍທອດພູມປັນຍາກ່ຽວກັບການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາໃຫ້ແກ່ລູກຫຼານຂອງປະຊາຊົນບ້ານດອນຄອນໃນອະນາຄົດ. ເປັນການສຶກສາແບບຄຸນນະພາບ ໂດຍໃຊ້ການສໍາພາດເຈາະເລິກກັບກຸ່ມເປົ້າໝາຍທີ່ເປັນປະຊາຊົນ ທີ່ນໍາໃຊ້ພູມປັນຍທ້ອງຖິ່ນໃນການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາເປັນສິນຄ້າ ແລະ ວິເຄາະຂໍ້ມູນແບບເນື້ອໃນ ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ: ປະເພດການປຸງແຕ່ງອາຫານພາຍໃນບ້ານດອນຄອນ ເມືອງໂຂງ ແຂວງຈໍາປາສັກທັງໝົດ ມີຢູ່ 7 ປະເພດ ຄື: ປາແດກ, ປາກະເຕົາ, ປາເຄັມໝາກນັດ, ປາແຫ້ງ, ປາສົ້ມຈືດ, ປາຈາວ ແລະ ປາເຄັມ. ການປຸງແຕ່ງອາຫານພາຍໃນບ້ານດອນຄອນກໍຍັງຄົງຮັກສາຕາມເດີມທີ່ພໍ່ແມ່ເຄີຍປະຕິບັດກັນມາ ຊຶ່ງຈະສູນຫາຍພຽງບາງເຍື່ອງ ໂດຍສະເພາະອາຫານທີ່ເຮັດຈາກປາບາງປະເພດທີ່ຫາຍາກກໍຈະບໍ່ມີອີກແລ້ວ ພູມປັນຍາທີ່ນໍາໃຊ້ແມ່ນ ໃຊ້ອຸປະກອນແບບດັ້ງເດີມເຊັ່ນ ມອງ, ແຫ່, ສຸ່ມ ແລະ ເຮັດຕ້ອນ, ເຮັດຫລີ່ ເປັນຫຼັກ. ດາ້ນການຈັດການລະບົບການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ (logistics) ປະເພດປາຂອງປະຊາຊົນ ແມ່ນເກັບຕາມທໍາມະຊາດທີ່ປະຊາຊົນເຄີຍປະຕິບັດກັນມາ ຍ້ອນວ່າ ປະຊາຊົນບໍ່ມີສະຖານທີ່ເກັບ ຫຼື ມີຄວາມຮູ້ດ້ານການຈັດການສາງເກັບອຫານປະເພດປາ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍແມ່ນເຫັນວ່າ ປະຊາຊົນທັງໝົດພາຍໃນບ້ານແມ່ນເກັບອາຫານປະເພດປາໄວ້ຢູ່ກ້ອງຕະລ່າງເຮືອນຂອງຕົນເອງ ແລະ ບາງຄອບຄົວກໍໄວ້ຢູ່ເຮືອນຄົວຂອງຕົນເອງ ແລະ ການຂົນສົ່ງສິນຄ້າຂອງປະຊາຊົນແມ່ນຍັງພົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍ ຍ້ອນບ້ານຫ່າງຈາກຕະຫຼາດໃຫຍ່, ການຂົນສົ່ງແມ່ນຂົນສົ່ງດ້ວຍເຮືອ ຊຶ່ງມີຄວາມສ່ຽງຍ້ອນວ່າ ການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາຂອງປະຊາຊົນນັ້ນແມ່ນລະດູຝົນເປັນຫຼັກ ຊຶ່ງເປັນໄລຍະນໍ້າຫຼາຍ ແລະ ການນໍາໃຊ້ເຮືອແມ່ນເຮືອຂະໜາດນ້ອຍຊຶ່ງມີຄວາມສ່ຽງສົມຄວນ ທີ່ສໍາຄັນແມ່ຄ້າຄົນກາງແມ່ນບໍ່ມີການມາຮັບຊື່ເອົາຮອດບ້ານ ສະເພາະອາຫານປະເພດທີ່ປຸງແຕ່ງສໍາເລັດແລ້ວເທົ່ານັ້ນສ່ວນປະເພດປາທົ່ວໄປຈະມີການຮັບຊື່ຮອດບ້ານ ແລະ ວິທີການຖ່າຍທອດການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາແມ່ນການຖ່າຍທອດການປຸງແຕ່ງອາຫານຈາກຄົນຮຸ່ນກ່ອນສູ່ຄົນຮຸ່ນຫຼັງ ໂດຍສະເພາະແມ່ນບຸກ ຄົນພາຍໃນຄອບຄົວ ຜູ້ເປັນພໍ່ແມ່ກໍຈະເປັນຜູ້ຖ່າຍທອດໂດຍທາງອ້ອມສູ່ລູກຫຼານເອງ ຜ່ານພຶດຕິກໍາແຕ່ລະມື້ແຕ່ລະວັນ ໂດຍລູກຫຼານກໍຈະຊຶມຊັບສິ່ງເລົ່ານັ້ນເຂົ້າໄປໃນຕົວຢ່າງບໍ່ຮູ້ສຶກໄດ້. ສະນັ້ນ, ຈາກການສັງ ເກດແບບມີສ່ວນຮ່ວມຂອງຜູ້ສຶກສາຈະເຫັນໄດ້ຊັດເຈນວ່າ ຢູ່ບ້ານດອນຄອນ ເມືອງໂຂງ ແຂວງ ຈໍາປາສັກ ຄົນພາຍໃນຄອບຄົວຈະບໍ່ແມ່ນຜູ້ຖ່າຍທອດ ຫຼື ສອນໂດຍກົງໃນການປຸງແຕ່ງອາຫານ ແຕ່ຈະມີການຊ່ວຍວຽກງານຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນພາຍໃນຄົວເຮືອນ ຈິ່ງເຮັດໃຫ້ຜູ້ເປັນລູກຮັບຮູ້ເລື່ອງວຽກງານພາຍໃນຄົວເຮືອນ ຫຼື ວຽກງານຕ່າງໆໄປໃນຕົວ ແລະ ຈາກການສຶກສາຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ວິທີການຖ່າຍທອດການປຸງແຕ່ງອາຫານຂອງປະຊາຊົນພາຍໃນບ້ານດອນຄອນແມ່ນຍັງບໍ່ມີລັກສະນະວິຊາການ ເປັນພຽງການຖ່າຍທອດຜ່ານພຶດຕິກໍາທາງອ້ອມເທົ່ານັ້ນ.
ພູມປັນຍາ, ການປຸງແຕ່ງອາຫານປະເພດປາ ແລະ ບ້ານດອນຄອນ
ຈັນປະເສີດ ວົງພູທອນ
ສຸກສະຫວັນ ສົມບູນຂັນ
ມະນີວັນ ແສງພະຈັນ
Copyright (c) 2022 ວາລະສານ ວິທະຍາສາດສັງຄົມ
ການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມວັດທະນະທໍາອາຫານລາວທີ່ເປັນເອກະລັກທ້ອງຖິ່ນຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງຕາມນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ ໜຶ່ງເມືອງໜຶ່ງຜະລິດຕະພັນ
ຈຸດປະສົງຂອງການຄົ້ນຄວ້າເພື່ອຄົ້ນຫາປະເພດອາຫານທ້ອງຖິ່ນທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງຕາມນະໂຍບາຍຂອງລັດຖະບານ ໜຶ່ງເມືອງໜຶ່ງຜະລິດຕະພັນ. ພ້ອມນັ້ນ, ກໍຄົ້ນຫາຊ່ອງທາງແນະນຳອາຫານ, ເຫດຜົນ, ວິທີການ ກໍຄືບັນຫາປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມອາຫານທ້ອງຖິ່ນ. ການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ ຍັງພິສູດຂໍ້ສົມມຸດຖານສາຍກ່ຽວພັນລະຫວ່າງຄວາມມັກຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ, ຄວາມຕ້ອງການສົ່ງເສີມປະເພດອາຫານທ້ອງຖິ່ນສູ່ລະດັບນານາຊາດ, ສິ່ງດຶງດູດໃຈພາໃຫ້ຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ, ບັນຫາໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ຕິດພັນກັບການປະກອບອາຊີບ. ຄະນະນັກຄົ້ນຄວ້ານຳໃຊ້ການຄົ້ນຄວ້າປະສົມວິທີ ຮູບແບບຄູ່ຂະໜານ (Convergent Parallel Mixed Methods). ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ ອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ແມ່ນອາຫານທີ່ຄົນໃນທ້ອງຖິ່ນນັ້ນນິຍົມຮັບປະທານສືບເນື່ອງກັນມາແຕ່ດົນນານ. ປະເພດອາຫານທ້ອງຖິ່ນທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງແຂວງຫຼວງພະບາງ ປະກອບມີ 12 ປະເພດ ໄດ້ແກ່ ‘ແຈ່ວບອງ, ເອາະຫຼາມ, ໄຄແຜ່ນ, ຕຳໝາກຫຸ່ງຫຼວງພະບາງ, ໜັງຍໍາ, ໄສ້ອົ່ວ, ລາບຊີ້ນຄວາຍ/ງົວໃສ່ໝາກເຂືອເຜົາ (ລາບຄົນ), ເອາະບອນ, ອົ່ວໜໍ່ໄມ້, ແຈ່ວນໍ້າປູ, ໝົກດອກແຄ, ແລະ ໜໍ່ສະຫວັນ’; ‘ເຂົ້າໜົມຂີ້ໜູ ແລະ ເຂົ້າ ໝົມບ້າບິ່ນ’ ເປັນ ‘ເຂົ້າໜົມທ້ອງຖິ່ນ’ ຂອງຊາວແຂວງຫຼວງພະບາງ. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າຍັງພົບວ່າ ພະຫຸສື່ສັງຄົມອອນລາຍ (multiple social channels or platforms)” ເຟສບຸກ, ຕິກຕ໋ອກ, ແລະ ຢູທູບ; ໂທລະພາບ, ໂທລະສັບ, ພ້ອມທັງການເລົ່າປາກຕໍ່ປາກ, ການວາງສະແດງໃນເທສະການລາວ ແລະ ເທສະການອາຫານຕ່າງໆ ແມ່ນຊ່ອງທາງແນະນຳອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ຂອງຜູ້ປະກອບທຸລະກິດອາຫານທ້ອງຖິ່ນຊາວແຂວງຫຼວງພະບາງ. ພ້ອມນັ້ນພົບວ່າ ເຫດຜົນຊຶ່ງຄວນປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ແມ່ນຍ້ອນອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ເປັນອາຫານບັນພະບຸລຸດ, ທີ່ເປັນມໍລະດົກເກົ່າແກ່ດຶກດໍາບັນ, ບູຮານ, ປະຈໍາຖິ່ນ ແລະ ພູມປັນຍາ, ເອກະລັກທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ອາຫານປະຈໍາຊາດລາວ. ຍັງພົບວ່າ ອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ມີລົດຊາດແຊບ, ເປັນເອກະລັກສະເພາະ, ມີຄວາມສະອາດ, ມີຄຸນນະພາບ, ປອດສານພິດ ແລະ ວັດຖຸດິບ ທີ່ໄດ້ມາຈາກທໍາມະຊາດ ແມ່ນ 6 ສິ່ງດຶງດູດພາໃຫ້ຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ. ຍັງພົບວ່າ ການຂາດທຶນຮອນໃນການຜະລິດ, ວັດຖຸດິບບໍ່ພຽງພໍ, ຂາດອຸປະກອນເກັບຮັກສາຜົນຜະລິດ, ສະຖານທີ່ຜະລິດບໍ່ພຽງພໍ, ຂາດການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງພາກສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງຊຸກຍູ້ສົ່ງເສີມ ແມ່ນ 5 ບັນຫາໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມອາຫານທ້ອງຖິ່ນ. ຜົນການພິສູດຂໍ້ສົມຖານ ພົບວ່າ: (H1) ຄວາມມັກຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ມີຄວາມຕິດພັນລະດັບຕ່ຳ ກັບ ຄວາມຕ້ອງການສົ່ງເສີມປະເພດອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ສູ່ລະດັບນານາຊາດ ຄ່າສະເລ່ຍຄວາມສຳພັນ (R2= 4.5%), (p-value <0.001). (H2) ຄວາມມັກຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ມີຄວາມຕິດພັນລະດັບກາງ ກັບ ສິ່ງດຶງດູດໃຈພາໃຫ້ຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ຄ່າສະເລ່ຍຄວາມສຳພັນ (R2= 7.8%), (p-value <0.001). (H3) ຄວາມມັກຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ບໍ່ມີຄວາມຕິດພັນ ກັບ ບັນຫາໃນການປົກປັກຮັກສາ ແລະ ສົ່ງເສີມອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ຄ່າສະເລ່ຍຄວາມສຳພັນ (R2= 1.8%), (p-value = 0.086). (H4) ຄວາມມັກຮັບປະທານອາຫານທ້ອງຖິ່ນ ບໍ່ມີຄວາມຕິດພັນ ກັບ ການປະກອບອາຊີບ ຂອງຊາວຫຼວງພະບາງ ຄ່າສະເລ່ຍຄວາມສຳພັນ (R2= 0.0%), (p-value = 0.929).
ປົກປັກຮັກສາ, ສົ່ງເສີມວັດທະນະທໍາ, ອາຫານລາວ, ເອກະລັກທ້ອງຖິ່ນແຂວງຫຼວງພະບາງ
ສົມເໝາະ ປັນຍາວົງ
ເຄືອວັນ ສິມມາລາວົງ
ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນການປ້ອງກັນ ແລະ ກຳຈັດການລະບາດຂອງຕັກແຕນຝູງໄມ້ປ່ອງ ຢູ່ເມືອງວຽງໄຊ ແຂວງຫົວພັນ
ການສຶກສາຄັ້ງນີ້ປະກອບມີ 3 ຈຸດປະສົງຄື: 1) ສຶກສາສະພາບການລະບາດ, 2) ສຶກສາວິທີການປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດ ແລະ 3) ສຶກສາການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນການປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດການລະບາດຂອງຕັກແຕນຝູງໄມ້ປ່ອງ. ໃຊ້ວິທີການສຶກສາແບບຄຸນນະພາບໂດຍໃຊ້ແບບສໍາພາດເປັຍເຄື່ອງມືໃນການເກັບກໍາຂໍ້ມູນຈາກຜູ້ໃຫ້ສໍາພາດທັງໝົດ 22 ທ່ານ. ການສຶກສາພົບວ່າ: ຕັກແຕນຝູງເລີ່ມລະບາດແຕ່ປີ 2015 ເປັນຕົ້ນມາມີການແຜ່ລາມອອກຫຼາຍຂຶ້ນໃນແຕ່ລະປີກະຈາຍສູ່ຫຼາຍບ້ານໃນເຂດເມືອງຈົນຮອດປີ 2017 ເປັນຕົ້ນມາຈິ່ງເລີ່ມມີການປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດ ແລະ ບັນ ທຶກຂໍ້ມູນລະອຽດຄື ປີ 2017 ມີການລະບາດຢູ່ 30 ບ້ານ, ລະບາດຢູ່ 66 ຈຸດ, ປີ 2018 ລະບາດຢູ່ 39 ບ້ານ, ລະບາດຢູ່ 71 ຈຸດ ແລະ ປີ 2019 ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນ 44 ບ້ານ ແລະ ລະບາດຢູ່ 50 ຈຸດ. ມີຜົນກະທົບ ແລະ ຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ເຂົ້ານາ 8 ຮຕ, ເຂົ້າໄຮ່ 136 ຮຕ, ສາລີ 3.5 ຮຕ, ໄມ້ປ່ອງ 657 ຮຕ (ປີ 2019). ນອກຈາກນີ້, ຍັງສູນເສຍດ້ານງົບປະມານ, ເວລາ, ແຮງງານ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມນໍາອີກ. ວົງຈອນຊີວິດຂອງຕັກແຕນໃນຮອບ 1 ປີ ແບ່ງອອກເປັນ 4 ໄລຍະຄື: 1) ຕັກແຕນພ້ອມປະສົມພັນ, 2) ຕັກແຕນວາງໄຂ່, 3) ແຕກເປັນໂຕອ່ອນ, 4) ເປັນໂຕແກ່ເຕັມໄວ. ວິທີການປ້ອງກັນ ແລະ ກຳຈັດ ຊ່ວງເວລາວາງໄຂ່ 1) ທໍາລາຍຝູງຕັກແຕນໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ ໃນຊ່ວງທີ່ຕັກແຕນປະສົມພັນ ແລະ ກຽມວາງໄຂ່, 2) ຊອກຫາຈຸດວາງໄຂ່ເພື່ອກຽມຄວາມພ້ອມປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດໃນປີຖັດໄປ, 3) ຂຸດເອົາໄຂ່ມາທໍາລາຍ; ການປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດໄລຍະຍັງອ່ອນແມ່ນໄດ້ຮັບຜົນດີ ຄື: 1) ຕິດຕາມຕອນແຕກມາເປັນໂຕອ່ອນ, 2) ໃຊ້ແຫຖີ່, ມຸ້ງເກົ່າ, ຫວີງ, ຕະນ່າງຈັບຕັກແຕນມາທໍາລາຍ, 3) ຕັກແຕນລະບາດຢູ່ສວນ, ຢູ່ໄຮ່ເຂົ້າຢູ່ທົ່ງນາສາມາດປ່ອຍສັດປີກໃສ່, 4) ໃຊ້ຢາເຄມີເພື່ອສີດຜົ່ນ, 5) ກໍ່ກອງໄຟໃຫ້ເກີດມີຄວັນ, ຈູດຢາງຕີນລົດ, ຈູດນໍ້າມັນໃນແຜ່ນແພເກົ່າ. ຊ່ວງລະບາດທີ່ເປັນໂຕແກ່ວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດກໍປະຕິບັດໃນລັກສະ ນະດຽວກັນຕາມແຕ່ລະຊ່ວງແຕ່ຈະມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກຍ້ອນຝູງຕັກແຕນຂຶ້ນສູງ, ເຄື່ອນໄຫວໄວ, ບິນໄກ ແລະ ທໍາລາຍຮ້າຍແຮງ ປີ 2019 ມີການສີດຢາປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດຝູງຕັກແຕນໃນເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 122 ຮຕ, ມີນາ 5.2 ຮຕ, ໄຮ່ ເຂົ້າ 57.5 ຮຕ, ສາລີ 0.4 ຮຕ ແລະ ໄມ້ປ່ອງ 58.8 ຮຕ, ໃຊ້ຢາຈໍານວນ 459 ກ່ອງ. ການມີສ່ວນຮ່ວມ ດ້ານການຄົ້ນຄິດ ປະຊາຊົນໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມປະຊຸມຂັ້ນບ້ານລາຍງານສະພາບ, ປະກອບຄໍາເຫັນ, ປຶກສາຫາລືກ່ຽວກັບການປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດການລະບາດ. ປະຊາຊົນມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການສະໜອງຂໍ້ມູນໃຫ້ແກ່ພາກລັດກ່ອນຈະມີການລົງໄປປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດເປັນຕົ້ນແມ່ນສະພາບພື້ນທີ່, ການລະບາດ, ຂໍ້ສະດວກ ແລະ ຂໍ້ຫຍຸ້ງຍາກ; ດ້ານການປະຕິບັດປະຊາຊົນມີສ່ວນຮ່ວມຫຼາຍ ປີ 2019 ໄດ້ມີການສີດຢາໃນ 22 ບ້ານ ຈໍານວນ 24 ຈຸດ, ເນື້ອທີ່ສີດຢາ 122 ຮຕ, ມີແຮງງານເຂົ້າຮ່ວມທັງໝົດ 277 ຄົນ. ໃນນັ້ນ, ຂັ້ນແຂວງ 9 ຄົນ, ຂັ້ນເມືອງ 47 ຄົນ ແລະ ຂັ້ນບ້ານ 226 ຄົນ. ໜ້າວຽກທີ່ປະຊາຊົນມີສ່ວນຮ່ວມຄືການເຜົ້າລະວັງ, ຕິດຕາມການລະບາດ, ຊອກຈຸດວາງໄຂ່, ຈຸດທີ່ມີການແຕກເປັນໂຕອ່ອນ, ເປັນແຮງງານຫຼັກໃນການລໍາລຽງນໍ້າ, ອຸປະກອນເຄື່ອງສີດ-ຜົ່ນ-ຈັກຜົ່ນ, ດຶງທໍ່ນໍ້າ, ປະສົມຢາ, ຜົ່ນຢາ…; ດ້ານການປະເມີນຜົນ ປະຊາຊົນໄດ້ລົງຕິດຕາມໃນພື້ນທີ່ລະບາດ, ສັງເກດ-ປະເມີນຜົນກະທົບ ແລະ ຄວາມເສຍຫາຍ. ດ້ານຜົນປະໂຫຍດປະຊາຊົນໄດ້ຮູ້ວິທີການປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດການລະບາດຂອງຕັກແຕນຝູງໄມ້ປ່ອງຄື: ການຕິດຕາມ, ການເຝົ້າລະວັງ, ການຊອກຫາຈຸດວາງໄຂ່, ການຈັບຕັກແຕນ, ການສີດຢາ, ການນໍາໃຊ້ອຸປະກອນຕ່າງໆ ແລະ ຕັກແຕນໄດ້ຢຸດຕິການລະບາດໃນພື້ນທີ່ທີ່ໄດ້ປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດ.
ສະພາບການລະບາດ, ວິທີປ້ອງກັນ ແລະ ກໍາຈັດ, ຕັກແຕນຝູງໄມ້ປ່ອງ, ການມີສ່ວນຮ່ວມ.
ຈັນສຸກ ຫວານແພງພັນ
ການປຽບທຽບກົດໝາຍການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຢູ່ ສປປ ລາວ, ປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ
ການຄົ້ນຄວ້າໃນຫົວຂໍ້ນີ້ ມີວັດຖຸປະສົງຊີ້ໃຫ້ເຫັນ ເຖິງຄວາມຄ້າຍຄືກັນ ແລະ ແຕກຕ່າງກັນ ຂອງສາມປະເທດທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນີ້, ແນວຄວາມຄິດ, ຫຼັກ ການ ແລະ ທິດສະດີ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ໂດຍສະເພາະ “ຫຼັກການຄວາມເປັນ ເອກະລາດໃນຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ” ຂອງປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ພ້ອມທັງຍົກໃຫ້ເຫັນ ການແບ່ງອໍານາດການປົກຄອງ ຂອງ ສປປ ລາວ. ເພື່ອຊີ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງຊັດເຈນ, ບົດນີ້ ຍັງໄດ້ຍົກໃຫ້ເຫັນເຖິງ ປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງການປົກຄອງທ້ອງ ຖິ່ນ, ລະບົບກົດໝາຍໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະລາດໃນຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ: ລະບົບກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການ ປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຂອງ ສປປ ລາວ ມີ ຄວາມແຕກຕ່າງຈາກ ລະບົບ ກົດໝາຍເຢຍລະມັນ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ. ສປປ ລາວ ນໍາໃຊ້ຫຼັກການ ແບ່ງອໍານາດການ ປົກຄອງ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນມີ “ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍ ຄວາມເປັນເອກະລາດ ໃນຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ” ແຕ່ປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ ນໍາໃຊ້ຫຼັກການກະຈາຍອໍານາດ ໂດຍສະເພາະ “ຫຼັກການຄວາມເປັນເອກະລາດໃນຂັ້ນ ທ້ອງຖິ່ນ.” ລະບົບກົດ ໝາຍຂອງປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ປະເທດ ຍີ່ປຸ່ນມີຄວາມຄ້າຍຄືກັນ ເນື່ອງຈາກປະ ເທດຍີ່ປຸ່ນໄດ້ດັດ ປັບລະບົບກົດໝາຍເຢຍລະມັນມານໍາໃຊ້ນັບ ແຕ່ສະໄໝເມຈິ. ລັດຖະທໍາມະນູນເມຈິ ໄດ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນ ເອກະລາດຂອງອົງການປົກຄອງທ້ອງ ຖິ່ນຕາມຮູບແບບຂອງລັດຖະທໍາມະນູນເຢຍລະມັນ. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຄວາມເປັນເອກະລາດໃນ ຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນຍີ່ປຸ່ນ ກໍອີງຕາມບົດບັນຍັດຂອງລັດຖະທໍາ ມະນູນທີ່ໄດ້ກ່າວມາຂ້າງເທິງນີ້. ອົງການ ປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຂອງປະເທດເຢຍລະມັນ ແລະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນມີຄວາມເຂັ້ມແຂງໃນທາງ ທິດສະດີ ແລະ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຕົວຈິງ ເນື່ອງຈາກລັດຖະທໍາມະນູນ ແລະ ກົດໝາຍໃຫ້ອໍານາດໃນການ ຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານງານໃນຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ. ກົງກັນຂ້າມກັນ, ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຂອງ ສປປ ລາວ ບໍ່ມີຄວາມ ເຂັ້ມແຂງເທົ່າ ທີ່ຄວນ ເນື່ອງຈາກມີການແຊ່ກແຊງຈາກຂັ້ນສູນກາງ ແລະ ກົດໝາຍກໍບໍ່ໄດ້ຮັບປະກັນຄວາມ ເປັນເອກະລາດໃນຂັ້ນທ້ອງ ຖິ່ນເທົ່າທີ່ຄວນ. ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຂອງ ສປປ ລາວ ຍັງມີຂໍ້ຈໍາກັດ ແລະ ອຸປະສັກໃນການຄຸ້ມຄອງບໍລິຫານ ວຽກງານການເງິນ ແລະ ອໍານາດໃນການຕັດສິນໃຈຂອງທ້ອງຖິ່ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ລະບົບກົດໝາຍເຢຍລະມັນ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ ຈຶ່ງເປັນແບບຢ່າງທີ່ດີໃຫ້ແກ່ ສປປ ລາວ. ສະຫຼຸບ, ບົດຄົ້ນຄວ້ານີ້ ປຽບທຽບລະບົບກົດໝາຍການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຂອງ ສປປ ລາວ, ປະເທດ ເຢຍລະມັນ ແລະ ປະເທດຍີ່ປຸ່ນ. ລະບົບກົດໝາຍເຢຍລະມັນ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ ກັບ ລະບົບຂອງ ສປປ ລາວ ມີ ຄວາມແຕກ ຕ່າງກັນຫຼາຍດ້ານ ໂດຍສະເພາະ ການນໍາໃຊ້ຫຼັກການແບ່ງອໍານາດການປົກຄອງຂອງລາວ ກັບ ຫຼັກການກະຈາຍອໍານາດການປົກ ຄອງຂອງເຢຍລະມັນ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ. ຫຼັກການກະຈາຍອໍານາດການປົກຄອງ ມີຄວາມສໍາຄັນໃນການຄຸ້ມຄອງ ບໍລິຫານລັດໃນຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ສປປ ລາວ ຄວນນໍາໃຊ້ຫຼັກການ ດັ່ງກ່າວ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຂັ້ນຖິ່ນມີຄວາມ ເຂັ້ມແຂງ, ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ປະສົມຜົນສໍາເລັດຫຼາຍຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ ໃນອານາຄົດ.
ການລວມສູນອໍານາດການປົກຄອງ, ການແບ່ງອໍານາດການປົກຄອງ, ການກະຈາຍອໍານາດການ ປົກຄອງ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະລາດໃນຂັ້ນທ້ອງຖິ່ນ
ລັດດາວັນ ດອນແກ້ວດາວົງ
ບຸນຄົງ ເພັດດາວຮຸ່ງ
ແນວຄິດໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບການຫັນປ່ຽນໂຄງປະກອບເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ
ການຄົ້ນຄວ້າແນວຄິດໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບການຫັນປ່ຽນໂຄງປະກອບເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ ມີຈຸດປະສົງ: ສຶກສາບັນດາເນືອໃນພື້ນຖານຂອງແນວຄິດໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບໂຄງປະກອບ ເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ ໂດຍປິ່ນອ້ອມ ສີ່ເນື້ອໃນຕົ້ນຕໍຄື: ແນວຄິດກ່ຽວກັບໂຄງປະກອບພາກສ່ວນເສດຖະກິດ, ແນວຄິດກ່ຽວກັບໂຄງປະກອບຂະແໜງການເສດຖະກິດ, ແນວຄິດກ່ຽວກັບໂຄງປະກອບເສດຖະກິດຕາມເຂດແຄວ້ນ, ແລະແນວຄິດກ່ຽວກັບໂຄງປະກອບເສດຖະກິດຮ່ວມມືກັບຕ່າງປະເທດ. ໂດຍໃຊ້ຮູບແບບການຄົ້ນຄວ້າເອກະສານ ທີ່ເປັນບົດນິພົນ, ບົດຂຽນຂອງປະທານ ໄກສອນ ພົມວິການ. ຈາກນັ້ນ ຖອດໄດ້ຄວາມສຳນຶກລວມກ່ຽວກັບຊາດ. ຜ່ານການຄົ້ນຄວ້າ ເຫັນໄດ້ວ່າແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບການຫັນປ່ຽນໂຄງປະກອບເສດຖະກິດແຫ່ງຊາດ ແມ່ນລະບົບທັດສະນະພື້ນຖານ ຂອງປະທານ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບບັນຫາໂຄງປະກອບເສດຖະກິດໃນສະໄໝຂ້າມຜ່ານກ້າວຂຶ້ນສັງຄົມນິຍົມ ຢູ່ ສປປ ລາວ, ສ່ອງແສງໃຫ້ເຫັນເຖິງທາດແທ້, ເນື້ອໃນ, ເປົ້າໝາຍການພັດທະນາເສດຖະກິດ, ການພັດທະນາກຳລັງການຜະລິດຕິດພັນກັບວິທະຍາສາດເຕັກນິກ, ການເລືອກເຟັ້ນໂຄງປະກອບທີ່ແທດເໝາະກັບສະພາບການຕົວຈິງຂອງປະເທດເຮົາ, ແມ່ນການໝູນໃຊ້ທິດສະດີມາກເລນິນ ເຂົ້າໃນສະພາບຕົວຈິງຂອງປະເທດເຮົາຢ່າງປະດິດສ້າງ. ໃນສະພາບແວດລ້ອມທາງດ້ານເສດຖະກິດພາຍໃນປະເທດມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະສະພາບການສາກົນກຳລັງມີການຫັນປ່ຽນໃນຫຼາຍດ້ານຄືໃນປະຈຸບັນ, ການຮັບຮູ້ຢ່າງເລິກເຊິ່ງ, ຮອບດ້ານ ແລະສືບຕໍ່ໝູນໃຂ້ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ກ່ຽວກັບການຫັນປ່ຽນໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ ບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການເທົ່ານັ້ນຫາກຍັງແມ່ນປັດໄຈຈຳເປັນ ເພື່ອປະກອບສ່ວນສ້າງພື້ນຖານເສດຖະກິດມີຄວາມໜັກແໜ້ນ, ດ້ວຍໂຄງປະກອບທີ່ເໝາະສົມ, ຕອບສະໜອງໄດ້ຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການຂອງພາລະກິດປະຕິວັດໃນໄລຍະໃໝ່. ໃນພຶດຕິກຳຕົວຈິງກໍຊີ້ໃຫ້ພວກເຮົາເຫັນວ່າມີແຕ່ການນຳໃຊ້ ແນວຄິດ ໄກສອນ ພົມວິຫານ ຢ່າງປະດິດສ້າງ, ຖືກຕ້ອງເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງຈະສາມາດລະດົມກຳລັງແຮງຂອງທົ່ວປວງຊົນເຂົ້າໃນພາລະກິດປົກປັກຮັກສາ ແລະສ້າງສາພັດທະນາປະເທດຊາດ, ເຮັດໃຫ້ປະເທດເຮົາມີຄວາມມັ້ງຄັ້ງເຂັ້ມແຂງ, ປະຊາຊົນຮັ່ງມີຜາສຸກ, ສັງຄົມມີຄວາມສາມັກຄີປອງດອງ, ປະຊາທິປະໄຕ, ຍຸຕິທຳ ແລະສີວິໄລ.
ໄກສອນ ພົມວິຫານ, ການຫັນປ່ຽນ ແລະ ໂຄງປະກອບເສດຖະກິດ
ດາວສະຫວັນ ເຄືອມີໄຊ
ສຶກສາຄວາມຄິດເຫັນຂອງພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນປະຈໍາແຂວງວຽງຈັນຕໍ່ກັບບັນຫາກວດກາຫຼັງການແຈ້ງລາຍຮັບ
ການສຶກສາເລື່ອງ “ຄວາມຄິດເຫັນຂອງພະນັກ ງານສ່ວຍສາອາກອນປະຈໍາແຂວງວຽງຈັນ ຕໍ່ບັນຫາກວດກາຫຼັງການແຈ້ງລາຍຮັບ” ໂດຍມີຈຸດປະສົງສຶກສາຄວາມຄິດເຫັນຂອງພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນຢູ່ສ່ວຍສາອາກອນປະຈໍາແຂວງ ວຽງຈັນຕໍ່ບັນຫາກວດກາຫຼັງການແຈ້ງລາຍຮັບ ແລະ ປຽບທຽບຄວາມຄິດເຫັນຂອງພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນຢູ່ສ່ວຍສາອາກອນປະຈໍາແຂວງ ວຽງຈັນຕໍ່ບັນຫາກວດກາຫຼັງການແຈ້ງລາຍຮັບ ໂດຍຈໍາແນກຕາມໄລຍະເວລາການເຮັດວຽກ, ລະດັບຊັ້ນຕໍາແໜ່ງ ແລະ ຂະແໜງການທີ່ສັງກັດ. ກຸ່ມຕົວຢ່າງທີ່ໃຊ້ໃນການສຶກສາຄັ້ງນີ້ແມ່ນ ພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນປະຈໍາແຂວງ ວຽງຈັນ ຈໍານວນ 42 ຄົນ; ໂດຍໃຊ້ແບບສອບຖາມໃນການເກັບ ກໍາຂໍ້ມູນ ແລະ ນໍາໃຊ້ໂປຣແກຣມ SPSS ເພື່ອຊອກຫາຄ່າຄວາມຖີ່ (ສ່ວນຮ້ອຍ), ຄ່າສະເລ່ຍ, ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ, ຄິດໄລ່ຄ່າສະຖິຕິທົດສອບ F-Test ຫຼື One-Way ANOVA ເຂົ້າໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນ. ຜົນການສຶກສາຄວາມຄິດເຫັນຂອງພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນປະຈໍາແຂວງ ວຽງຈັນ ຕໍ່ບັນຫາກວດກາຫຼັງການແຈ້ງລາຍຮັບ ໃນບັນຫາດ້ານການວາງແຜນ ແລະ ກະກຽມກ່ອນການກວດກາ ໂດຍ ລວມແລ້ວແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບປານກາງ, ດ້ານການດຳ ເນີນການກວດກາ ໂດຍລວມແລ້ວແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບປານກາງ, ດ້ານການສະຫຼຸບ ແລະ ການບັນທຶກຜົນການກວດກາໂດຍລວມແລ້ວແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບປານກາງ.ໂດຍມີຄ່າສະເລ່ຍ 2.78; 2.75; 2.98 ຕາມລຳດັບ. ຜົນການປຽບທຽບຄວາມຄິດຂອງພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນແຂວງ ວຽງຈັນ ແມ່ນເຫັນໄດ້ວ່າ: ຜູ້ທີ່ມີໄລຍະເວລາເຮັດວຽກແຕກຕ່າງກັນມີຄວາມຄິດເຫັນແຕກຕ່າງກັນໃນດ້ານດຽວເທົ່ານັ້ນ ຄື: ບັນຫາດ້ານ ການດໍາເນີນງານ, ຜູ້ທີ່ມີລະດັບຊັ້ນຕໍາແໜ່ງທີ່ ແຕກຕ່າງກັນມີຄວາມຄິດເຫັນ ແຕກຕ່າງກັນໃນ 2 ດ້ານຄື: ບັນຫາດ້ານການວາງແຜນ ແລະ ການກະ ກຽມກ່ອນການກວດກາ; ບັນຫາດ້ານການສະຫຼຸບ ແລະ ການບັນທຶກຜົນການກວດກາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ຜູ້ທີ່ມີຂະແໜງທີ່ສັງກັດທີ່ແຕກຕ່າງກັນມີຄວາມຄິດເຫັນແຕກຕ່າງກັນໃນດ້ານດຽວຄື: ບັນຫາດ້ານການສະຫຼຸບ ແລະ ການບັນທຶກຜົນການກວດກາທີ່ແຕກຕ່າງກັນ.
ຄວາມຄິດເຫັນ, ພະນັກງານສ່ວຍສາອາກອນ, ແຂວງວຽງຈັນ ແລະ ການກວດກາຫຼັງການແຈ້ງລາຍຮັບ
ສຶກສາປັດໄຈໃນການພັດທະນາທັກສະຊີວິດຂອງນັກຮຽນຊັ້ນ ມ 7 ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາສົມບູນດອນໜູນພາຍໃຕ້ໂຄງການເມດຕາທັມ
ການສຶກສາຄົ້ນຄວ້ານີ້ແມ່ນສຶກສາກ່ຽວກັບປັດໄຈໃນການພັດທະນາທັກສະຊີວິດຂອງນັກຮຽນຊັ້ນ ມ 7 ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາສົມບູນດອນໜູນພາຍໃຕ້ໂຄງການເມດຕາທັມ ເຊິ່ງມີຢູ່ 3 ຈຸດປະສົງຫຼັກຄື: 1. ເພື່ອສຶກສາປັດໄຈໃນການພັດທະນາທັກສະຊີວິດຂອງນັກຮຽນມັດທະຍົມຕອນປາຍ (ຊັ້ນ ມ.7). 2. ເພື່ອວິເຄາະບົດບາດຂອງໂຄງການເມດຕາທັມໃນການສົ່ງເສີມການພັດທະນາທັກສະຊີວິດຂອງນັກຮຽນ. 3. ເພື່ອສະເໜີປັບປຸງການປະຕິບັດຂອງໂຄງການໃນການພັດທະນາທັກສະຊີວິດຂອງນັກຮຽນໃຫ້ດີຂື້ນກວ່າເກົ່າ. ການສຶກສາຄັ້ງນີ້ໄດ້ເກັບກຳຂໍ້ມູນຈາກນັກຮຽນຊັ້ນມໍ 7 ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາສົມບູນດອນໜູນ ຈໍານວນ 68 ຄົນ ໂດຍນໍາໃຊ້ແບບສອບຖາມເປັນເຄື່ອງມືຫຼັກໃນການເກັບກຳຂໍ້ມູນ ພ້ອມທັງວິເຄາະຂໍ້ມູນດ້ວຍວິທີສະຖິຕິພື້ນຖານເຊັ່ນ: ຄ່າສ່ວນຮ້ອຍ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ: 1. ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປຂອງຜູ້ຕອບແບບສອບຖາມ: ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເພດຍິງ ຄິດເປັນ 66.18 ສ່ວນຮ້ອຍ, ອາຍຸ 17 ປີ ຄິດເປັນ 55.88 ສ່ວນຮ້ອຍ, ມາຈາກຫ້ອງ 7/1-7/4 ໃນຈໍານວນທີ່ເທົ່າກັນ ຄິດເປັນ 25 ສ່ວນຮ້ອຍ ແຕ່ລະຫ້ອງສ່ວນຫຼາຍເປັນຊົນເຜົ່າລາວລຸ່ມ ຄິດເປັນ 95.59 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ນັບຖືສາສະໜາພຸດ ຄິດເປັນ 92.65 ສ່ວນຮ້ອຍ. 2. ປັດໄຈໃນການພັດທະນາທັກສະຊີວິດ: ປັດໄຈສ່ວນບຸກຄົນ: ນັກຮຽນສະແດງໃຫ້ເຫັນການພັດທະນາທີ່ດີຂຶ້ນໃນດ້ານການຕັດສິນໃຈ ຄິດເປັນ 92.65 ສ່ວນຮ້ອຍ, ການຈັດການອາລົມ ຄິດເປັນ 88.24 ສ່ວນຮ້ອຍ, ຄວາມໝັ້ນໃຈໃນຕົນເອງ ຄິດເປັນ 86.76 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາ ຄິດເປັນ 86.76 ສ່ວນຮ້ອຍ. ປັດໄຈດ້ານຄອບຄົວ: ການລ້ຽງດູ ແລະ ການໃຫ້ຄໍາປຶກສາ ຄິດເປັນ 89.71 ສ່ວນຮ້ອຍ, ການສົ່ງເສີມການເພິ່ງພາຕົນເອງ ຄິດເປັນ 85.29 ສ່ວນຮ້ອຍ, ແລະ ຄວາມສໍາພັນທີ່ດີໃນຄອບຄົວ ຄິດເປັນ 83.82 ສ່ວນຮ້ອຍ. ປັດໄຈດ້ານໂຮງຮຽນ ແລະ ຊຸມຊົນ: ເນື້ອໃນວິຊາ ແລະ ວິທີສອນຂອງຄູ-ອາຈານ ຄິດເປັນ 89.71 ສ່ວນຮ້ອຍ, ຖັດມາແມ່ນບັນຍາກາດໃນໂຮງຮຽນ ຄິດເປັນ 86.76 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ການພົວພັນກັບໝູ່ເພື່ອນ ຄິດເປັນ 83.82 ສ່ວນຮ້ອຍ. ປັດໄຈດ້ານສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທໍາ: ສື່ຕ່າງໆ ຄິດເປັນ 95.59 ສ່ວນຮ້ອຍ ມີອິດທິພົນສູງສຸດ,ຖັດມາແມ່ນການພົວພັນກັບຄົນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ຄິດເປັນ 92.65 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ຄ່ານິຍົມໃນສັງຄົມ ຄິດເປັນ 91.18 ສ່ວນຮ້ອຍ.3.ບົດບາດຂອງໂຄງການເມດຕາທັມ: ນັກຮຽນສ່ວນໃຫຍ່ເຫັນວ່າໂຄງການຊ່ວຍໃຫ້ມີສະຕິ ແລະ ສະຫງົບໃຈ ຄິດເປັນ 85.29 ສ່ວນຮ້ອຍ, ນໍາໃຊ້ຫຼັກທັມມາແກ້ໄຂບັນຫາ ຄິດເປັນ 82.35 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ເຂົ້າໃຈຕົນເອງ/ຜູ້ອື່ນໄດ້ດີຂຶ້ນ ຄິດເປັນ 82.35 ສ່ວນຮ້ອຍ. 4. ຂໍ້ສະເໜີແນະເພື່ອປັບປຸງໂຄງການ: ນັກຮຽນສະເໜີໃຫ້ມີວິທີສອນທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ກິດຈະກໍາຮ່ວມກັນຫຼາຍຂຶ້ນ ຄິດເປັນ 92.65 ສ່ວນຮ້ອຍ, ເພີ່ມກິດຈະກໍາຝຶກປະຕິບັດທັກສະສະເພາະດ້ານ ຄິດເປັນ 92.65 ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ສອນການນໍາໃຊ້ຫຼັກທັມມະເຂົ້າໃນຊີວິດປະຈໍາວັນໃຫ້ຫຼາຍຂຶ້ນ ຄິດເປັນ 73.53 ສ່ວນຮ້ອຍ.
ສຶກສາຊ່ອງທາງການຕະຫລາດເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃຫ້ແກ່ຜົນຜະລິດກະສິກໍາກໍລະນີສຶກສາ: ໝາກກ້ຽງ ເມືອງວັງວຽງ ແຂວງວຽງຈັນ
ສຶກສາຊ່ອງທາງການຕະຫລາດເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃຫ້ແກ່ຜົນຜະລິດກະສິກໍາກໍລະນີສຶກສາ: ໝາກກ້ຽງ ເມືອງວັງວຽງ ແຂວງວຽງຈັນ, ໂດຍມີຈຸດປະສົງເພື່ອປະເມີນສະພາບທົ່ວໄປກ່ຽວກັບການປູກໝາກກ້ຽງ ແລະ ຊ່ອງທາງການຕະຫລາດເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃຫ້ແກ່ ໝາກກ້ຽງວັງວຽງ, ແຂວງວຽງຈັນ ແລະ ວິເຄາະລະດັບຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກ່ຽວກັບຊ່ອງທາງການຕະຫລາດເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໝາກກ້ຽງວັງວຽງ, ແຂວງວຽງຈັນ. ໃນການສຶກສາຄັ້ງນີ້ເປັນເປັນການສຶກສາແບບປະລິມານທີ່ໃຊ້ແບບສອບຖາມເປັນເຄື່ອງມືໃນການຄົ້ນຄວ້າ ໄດ້ກຸ່ມຕົວຢ່າງຈໍານວນ 207 ກຸ່ມຕົວຢ່າງ ແລະ ແບບສໍາພາດເຈາະລຶກນັກວິຊາການດ້ານການປູກໝາກກ້ຽງ, ຊາວສວນໝາກກ້ຽງທີ່ເປັນຄອບຄົວຕົວແບບ ແລະ ແມ່ຄ້າຂາຍໝາກກ້ຽງ ຈໍານວນ ໄດ້ຈໍານວນ 10 ກຸ່ມຕົວຢ່າງ. ສະຖິຕິທີ່ໃຊ້ເປັນສະຖິຕິພັນລະນາ. ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ຜູ້ຕອບແບບສອບຖາມສ່ວນຫລາຍເປັນເພດຍິງຄິດເປັນ 61%, ມີອາຍຸລະຫວ່າງ 20-40 ປີຄິດເປັນ 65.7%, ລະດັບການສຶກສາຕໍ່າກວ່າປະລິນຍາຕີ ຄິດເປັນ 56% ລາຍໄດ້ລະຫວ່າງ 2.000.001 5.000.000ຄິດເປັນ 57.48%. ສະພາບການປູກໝາກກ້ຽງເມືອງວັງວຽງຖືວ່າເປັນທ່າແຮງດ້ານການພັດທະນາເສດຖະກິດສັງຄົມຂອງແຂວງວຽງຈັນ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນການສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໃນການຈໍາໜ່າຍໝາກກ້ຽງ, ການສ້າງແຫລ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊີງກະເສດຊຸມຊົນ, ສູນການຮຽນຮູ້ດ້ານກະສິກໍາ, ການຮ່ວມມືທັງພາກລັດແລະຜູ້ປະກອບການໃນການສົ່ງເສີມຜະລິດຕະພັນຈາກໝາກກ້ຽງ, ການແປຮູບໝາກກ້ຽງເພື່ອເປັນສິນຄ້າໜຶ່ງເມືອງໜຶ່ງຜະລິດຕະພັນ, ການຈັດຕະຫລາດນັດໝາກກ້ຽງ, ສ່ວນດ້ານຊາວສວນຈາກການສໍາພາດພົບວ່າບັນຫາທີ່ພົບແມ່ນຂາດຄວາມຮູ້ດ້ານການຕະຫລາດເຮັດໃຫ້ຊ່ອງທາງການຈໍາໜ່າຍຈໍາເປັນຕ້ອງອາໄສພໍ່ຄ້າຄົນກາງ, ຂາດຄວາມຮູ້ດ້ານການປູກຝັງແລະການບົວລະບັດຮັກສາ ແລະ ຕົ້ນທຶນການຜະລິດສູງຫລາຍ ຜະລິດຕະພັນສ່ວນຫລາຍນໍາເຂົ້າມາຈາກຕ່າງປະເທດ. ສໍາລັບຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ບໍລິໂພກກ່ຽວກັບຂ່ອງທາງການຕະຫລາດເພື່ອສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມໝາກກ້ຽງເມືອງວັງວຽງໄດ້ແກ່ ການສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມດ້ວຍການພັດທະນາຄຸນນະພາບໝາກກ້ຽງໃຫ້ໄດ້ມາດຕະຖານກະສິກຳສະອາດ, ຮອງລົງມາແມ່ນສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມດ້ວຍການພັດທະນາສວນໝາກກ້ຽງເພື່ອເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ສູນການຮຽນຮູ້, ສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມດ້ວຍການແປຮູບເປັນຜະລິດຕະພັນນ້ຳ ໝາກກ້ຽງສົດເພື່ອອອກຈຳໜ່າຍ,ສ້າງເຄືອຂ່າຍສັງຄົມອອນລາຍ ເພື່ອເພີ່ມຊ່ອງທາງໃນການຂາຍໝາກກ້ຽງໂດຍຜ່ານຊ່ອງທາງ Facebook, Line, WhatsApp, ສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມດ້ວຍການສ້າງກາຍີ່ຫໍ້ (Brand) ທີ່ເປັນສະຕິກເກີ ໂລໂກຕິດໃສ່ໜ່ວຍໝາກກ້ຽງ,ຈັດຕະຫຼາດນັດໜາກກ້ຽງວັງວຽງ ເພື່ອໂຄສະນາ ແລະ ສົ່ງເສີມໝາກກ້ຽງວັງວຽງ, ສ້າງມູນຄ່າເພີ່ມດ້ວຍການຈັດປະເພດ ຄັດແຍກເກຣດຂອງຂະໜາດໝາກກ້ຽງອອກເປັນຫຼາຍຂະໜາດດ້ວຍກັນເຊັ່ນ (A, B, C, D) ແລະຈັດຈຳໜ່າຍໝາກກ້ຽງຕາມສູນການຄ້າ ແລະ ຮ້ານສະດວກຊື້ຕ່າງໆ ທັງພາຍໃນແຂວງ ແລະ ຕ່າງແຂວງຕາມລໍາດັບ.
ຊ່ອງທາງ, ການຕະຫລາດ, ຜົນຜະລິດກະສິກໍາ, ໝາກກ້ຽງ ແລະ ເມືອງວັງວຽງ
ການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ວິຊາຟີຊິກສາດ ເລື່ອງ ໄຟຟ້າກະແສກົງນັກສຶກສາປີ1 ສາຂາຄູຟີຊິກສາດ ພາກວິຊາຄູວິທະຍາສາດທຳມະຊາດ ໂດຍນໍາໃຊ້ຊຸດກິດຈະກໍາ PDCA
ການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ແມ່ນການສຶກສາໃນຮູບແບບທົດລອງກຸ່ມດຽວໂດຍມີການວັດຜົນກ່ອນ ແລະ ຫຼັງການທົດລອງ ເຊິ່ງມີຈຸດປະສົງ ຄື 1) ເພື່ອສຶກສາຜົນສໍາເລັດໃນການຮຽນວິຊາຟີຊິກສາດ ເລື່ອງໄຟຟ້າກະແສກົງ ຂອງນັກສຶກສາປີ1 ສາຂາຄູຟີຊິກສາດ ພາກວິຊາຄູວິທະຍາສາດທໍາມະຊາດ ໂດຍໃຊ້ຊຸດກິດຈະກໍາ PDCA. 2) ເພື່ອສຶກສາເຈຕະຄະຕິ ໃນການຮຽນວິຊາຟີຊິກສາດ ເລື່ອງໄຟຟ້າກະແສກົງ ຫຼັງຈາກໃຊ້ຊຸດກິດຈະກຳ PDCA ຂອງນັກສຶກສາປີ1 ສາຂາຄູຟີຊີກສາດ ພາກວິຊາຄູວິທະຍາ ສາດທໍາມະຊາດ. ກຸ່ມທົດລອງທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າຄັ້ງນີ້ແມ່ນນັກສຶກສາປີ1 ສາຂາຄູຟີຊິກສາດ ພາກວິຊາຄູວິທະຍາສາດທໍາມະຊາດ ຈໍານວນ 16 ຄົນ ໂດຍເລືອກເອົາແບບເຈາະຈົງ. ເຄື່ອງມືທີ່ໃຊ້ໃນການຄົ້ນຄວ້າປະກອບມີຊຸດກິດຈະກຳການຮຽນ-ການສອນທາງຟີຊິກສາດ ເລື່ອງໄຟຟ້າກະແສກົງ ຈຳນວນ 4 ບົດ, ແບບທົດສອບວັດຜົນສໍາເລັດ ແລະ ແບບສອບຖາມເຈຕະຄະຕິທາງຟີຊິກສາດ. ສະຖິຕິທີ່ໃຊ້ເຂົ້າໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນແມ່ນນຳໃຊ້ສູດໃນການຊອກຫາຄ່າສະເລ່ຍ, ຄ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ, ສ່ວນຮ້ອຍ ແລະ ການທົດສອບຄ່າ t-test. ຜົນການຄົ້ນຄວ້າພົບວ່າ ຜົນການສຶກສາຜົນສຳເລັດທາງການຮຽນຟີຊິກສາດ ເລື່ອງໄຟຟ້າກະແສກົງ ຂອງນັກສຶກສາປີ1 ສາຂາຄູຟີຊິກສາດ ທີ່ສອນໂດຍໃຊ້ຊຸດກິດຈະກໍາ PDCA ຫຼັງການຮຽນສູງກວ່າກ່ອນຮຽນ ລະດັບຄວາມສຳຄັນທາງສະຖິຕິທີ່ລະດັບ 0.05. ແລະ ຜົນການສຶກສາເຈຕະຄະຕິທາງຟີຊິກສາດຂອງນັກສຶກສາປີ1 ສາຂາຄູຟີຊິກສາດ ພາກວິຊາຄູວິທະຍາສາດ ທໍາມະຊາດຫຼັງຈາກການນໍາໃຊ້ຊຸດກິດຈະກໍາ PDCA ເຫັນວ່າມີເຈຕະຄະຕິທາງຟີຊິກສາດໃນລະດັບຫຼາຍ.
ຊຸດກິດຈະກໍາ PDCA, ໄຟຟ້າກະແສກົງ, ຜົນສໍາເລັດທາງການຮຽນ, ເຈຕະຄະຕິ